چگونگی بازنمایی انسجام ملی در محتوای کتاب های درسی دوره آموزش ابتدایی ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان واحد کردستان، سنندج، ایران.

2 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22099/jcr.2022.6772
چکیده

هدف پژوهش حاضر بازنمایی انسجام ملی در محتوای کتاب­ های درسی دوره آموزش ابتدایی ایران است. پارادایم پژوهش از نوع تفسیری، رویکرد پژوهش کیفی، استراتژی پژوهش از نوع تحلیل محتوا کیفی است، میدان مطالعه کلیه کتاب­ های درسی دوره آموزش ابتدایی ایران است که بر مبنای روش نمونه­ گیری هدفمند کتاب ­های مطالعات اجتماعی، فارسی و هدیه ­های آسمان که مشتمل بر 25 جلد کتاب است مورد بررسی قرار گرفتند. فرمت داده­ ها در قالب متن بوده است و برای تجزیه و تحلیل داده ­ها از مراحل کدگذاری دور نخست و کدگذاری دور دوم استفاده شده است. یافته ­های پژوهش مشتمل بر 533 مفهوم، 77 زیرمقوله و 87 مقوله اولیه است که در نهایت بعد از دسته ­بندی، 11 مقوله اصلی در محتوای کتاب­ های درسی استحصال گردید. این مقوله ­ها عبارتند از: سرزمین مشترک، میراث فرهنگی، دین و مذهب، ادب و هنر، پرچم و سرود، فرهنگ فراملی، زبان فارسی، میراث تمدنی، تاریخ مشترک، اعیاد مذهبی، قهرمانان و مفاخر ملی. بر مبنای یافته­ ها می­توان گفت که وضعیت مولفه­ های انسجام ملی از جایگاه مطلوبی برخوردار نیست و بیشتر به صورت سلیقه ­ای عمل شده است و تنها مولفه­ ای که در کتاب­ های درسی انسجام ملی بر پایه آن می­ چرخد، مولفه دین و مذهب است.