واکاوی تجارب زیسته معلمان از شرایط حاکم بر سیاست راهبران آموزشی و تربیتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز

2 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز

4 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز

doi
10.22099/jcr.2021.6455
چکیده

تعریف پست سازمانی و به‌کارگیری راهبران آموزشی و تربیتی از سیاست‌های وزارت آموزش‌وپرورش در طی چند سال گذشته بوده است. علی‌رغم اینکه ارزیابی سیاست‌های آموزشی جزء لاینفک فرایند بهبود و ارتقا کیفیت آموزش و تربیت به شمار می‌رود، هنوز پژوهشی در ارتباط با ارزیابی سیاست راهبران آموزشی و تربیتی از دریچۀ واکاوی نظرات و رضایت جامعه هدف و ذی‌نفعان آن یعنی معلمان صورت نگرفته است. بدین منظور هدف پژوهش حاضر واکاوی تجارب زیسته معلمان در زمینۀ سیاست راهبران آموزشی و تربیتی است. رویکرد پژوهش کیفی است. داده‌های پژوهش با روش نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از مصاحبه نیمه ساختارمند با 13 نفر از معلمان استان آذربایجان شرقی صورت گرفته و با روش تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفتند. جهت برخورداری یافته‌های پژوهش از روایی و اعتبار به مواردی نظیر مصاحبه‌های مداوم، اختصاص زمان مناسب و مطلوب، درگیری و بررسی مداوم، دقت در تمامی مراحل پژوهش، روشن بودن روش پژوهش و توافق پژوهشگران در ارتباط با دسته‌بندی مضامین توجه شده است. تحلیل داده‌های پژوهش منجر به دسته‌بندی 4 مضمون اصلی و 19 مضمون فرعی شد. مضامین اصلی شامل مسائل روان‌شناختی مرتبط با راهبران آموزشی (ترس از مواجهه شدن با راهبر و ...)، نقاط ضعف راهبران آموزشی (فقدان آشنایی مناسب راهبران با ویژگی‌های مناطق روستایی و عشایری و ...)، نقاط مثبت راهبران آموزشی (کمک به ارتقای شایستگی حرفه‌ای معلمان کم‌تجربه و ...) و بایسته‌های حرفه‌ای و اخلاقی راهبران آموزشی (عدم التقاط وظایف کارکردی راهبر با سایر عوامل مدرسه و ...) است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عواملی چون وجود ابهام در چرایی و چگونگی نقش راهبران آموزشی زمینه‌های بروز کاستی‌هایی را در سیاست آموزشی مذکور به همراه داشته است. متناظر با یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌شود که مسئولین با برطرف سازی نقاط ضعف سیاست راهبران آموزشی و تربیتی، انتخاب افراد مناسب و اطلاع‌رسانی‌های مستمر بر کیفیت این سیاست آموزشی بیفزایند.