فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیری است که پدیدۀ زبان‏شناختی مفعول‏نمایی افتراقی، درخصوص چگونگی حالت‏نشانی مفعول مستقیم، همچون مبنایی برای دسته‏بندی‏های رده‏شناختی زبان‏های جهان شناخته شده است. با این همه، مفعول‏نمایی افتراقی در فارسی محل مناقشات میان زبان‏شناسان بوده است. برخی از آنان بر این رأی رفته‏اند که مفعول‏نمایی افتراقی به‏راستی در زبان فارسی وجود دارد، زیرا برخی از انواع مفعول مستقیم در جملات فارسی با «را» نشان‏دار می‏شوند، حال آن‏که زبان‏شناسان دیگری، در مقابل، مثال‏های نقضی را در هر مورد از فارسی آورده‏اند تا نشان دهند که چنین نیست. از این رو، برخی از زبان‏شناسان ایرانی ایدۀ مفعول‏نمایی افتراقی را در فارسی یکسره کنار نهاده‏ و برای «را» نقش کارکردی تازه‏ای تعریف کرده‏اند. مقالۀ حاضر با تبیین مبانی نظری کلی مفعول‏نمایی نمایی افتراقی، بر آن بوده است تا به شیوه‏ای مروری ـ تحلیلی به چگونگی کاربرد «را» در جمله‏های فارسیِ دارای فعل گذرا از منظر تازه‏ای بنگرد. این رویکرد نظری نه‏تنها مثال‏های نقض پیش‏گفته را توجیه می‏کند، بلکه همچنین با نگرش تازه‏ای به مفعول‏نمایی افتراقی در فارسی می‏کوشد تا نقش دستوری حالت‏نشانی مفعول مستقیم را به «را» در این جمله‏ها بازگرداند. بدین ترتیب، مقالۀ حاضر با تثبیت نقش «را» همچون نشانگر برخی از انواع مفعول مستقیم، مفعول‏نمایی افتراقی را در زبان فارسی بازتعریف کرده است. امید می‏رود با اجرای مطالعات پیکره‏بنیاد آینده رویکرد نظری حاضر به‏واسطۀ شواهد زبانی تقویت شود.