مطالعه فرایند تربیت جنسی نوجوانان ایرانی: نظریه داده بنیاد
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز
2 استاد گروه جامعه شناسی دانشگاه تبریز
3 دانشیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز
4 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی دانشگاه تبریز
doi
10.22099/jcr.2021.6459چکیده
هدف از پژوهش حاضر ارائه مدل نظریه برای مطالعه فرایند تربیت جنسی نوجوانان ایرانی است. پارادایم حاکم بر مطالعه حاضر کیفی و با استفاده از روش تحقیق گراندد تئوری انجام شده است. مشارکتکنندگان بخش کیفی، متخصصان حوزه تربیت جنسی، برنامهریزی درسی، روانشناسی تربیتی، معلمان و والدین دارای تخصص علمی یا تجربه عملی بودند که با رویکرد نمونهگیری هدفمند و روش نمونهگیری نظری 20 نفر بهعنوان مشارکتکننده انتخاب شدند. ابزار جمعآوری دادهها، مصاحبههای نیمه ساختارمند بود که با این تعداد نمونه اشباع تئوریک در دادهها حاصل شد. تجزیهوتحلیل دادهها در قالب مدل پارادایم اشتراوس و کوربین انجام گرفت. پس از تحلیل دادهها محقق به 169 گزاره مفهومی اولیه در قالب 59 کد باز، 18 کد محوری در قالب 6 کد انتخابی بر اساس مدل داده بنیاد دست یافت. نتایج تحلیل دادهها در قالب مدل الگووارهای بیانگر آن است که عوامل علی (شناخت دقیق نوجوانان، شناخت ضرورتهای تربیت جنسی و هدایت و جهتدهی به رفتار مناسب جنسی)، پدیدۀ اصلی (طرحریزی تربیت جنسی کارآمد)، شرایط مداخلهگر (تعصبات مذهبی و اعتقادی نادرست، دیدگاههای اجتماعی- فرهنگی، سیاستهای آموزشی – سازمانی)، عوامل زمینهای (نبود سیاستهای روشن و جسورانه، ناکارآمدی والدین، منابع اطلاعاتی نامعتبر)، راهبردها (غلبه بر موانع فرهنگی، رعایت ملاحظات فرهنگی – اجتماعی، ظرفیتسازی در نظام آموزشی و والدین، همکاری بین بخشی، راهکارهای آموزش، اصول آموزش) و پیامدها (فردی و اجتماعی) الگوی فرایند تربیت جنسی نوجوانان را منعکس مینماید. بر مبنای مدل ارائهشده، ضرورت و نیاز آموزش و ساختارهای فرهنگی اجتماعی حاکم بر جامعه ایرانی بر مؤلفه محوری (تربیت جنسی کارآمد در نوجوانان) تأثیرگذار است.