میکروفاسیس، محیط رسوبی و ژئوشیمی رسوبات کرتاسه بالایی در مقطع دمبک کوه اطراف سد لار، شمال شرق تهران
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.48308/esrj.2022.100923چکیده
این مطالعه با هدف بررسی محیط رسوبی و ریزرخساره و ژئوشیمی رسوبات کرتاسه بالایی در مقطع دمبککوه در اطراف سد لار صورت گرفته است. در این منطقه رسوبات کرتاسه بالایی (سنومانین- کامپانین) دارای ضخامتی معادل 7/327 متر میباشد که مرز زیرین آن با سازند تیزکوه و از نوع دگرشیبی میباشد و مرز بالایی با گسل قطع شده است. رسوبات سنومانین که ضخامت آنها 26/54 متر است با یک کنگلومرای پیشرونده شروع میشوند، رسوبات تورونین که ضخامت آنها 85/22 متر میباشد ابتدا با سنگآهک ضخیم لایه و سپس به سنگآهک چرتدار و در ادامه به سنگ آهکهای الیگوستژیندار تغییر رخساره میدهند. رسوبات کنیاسین دارای ضخامت 85/19 متر میباشند که از سنگ آهکهای الیگوستژیندار به سنگآهکهای مارنی تغییر رخساره میدهند. رسوبات سانتونین دارای ضخامت 80/182 متر میباشند که در قاعده با آهک مارنی و الیگوستژیندار شروع میشود و در ادامه به سنگآهک متوسط لایه تغییر رخساره دادهاند. رسوبات کامپانین بهطور کامل در مقطع مورد مطالعه وجود ندارند، زیرا یک گسل آن را بریده است و تنها 55/48 متر سنگ آهک چرتدار از این رسوبات باقی مانده است. براساس مطالعات پتروگرافی، تعداد 11 ریز رخساره شناسایی گردید که پهنهی جزرومدی 2 ریزرخساره، لاگون یک ریزرخساره، سد یک ریزرخساره و دریای باز 7 ریزرخساره را شامل میشود با توجه به عدم وجود ریفهای سدی بزرگ، ساختهای ریزشی، کلسی توربیدایت، آنکویید و پیزوئید به احتمال زیاد این نهشتهها در یک رمپ هموکلاین بر جای گذاشته شدهاند. نتایج حاصل از آنالیزهای عنصری و ترسیم این مقادیر در کنار یکدیگر حاکی از آن است که رسوبات آهکی کرتاسه بالایی دارای کانی شناسی اولیه آراگونیتی بودهاند. ترسیم مقادیر Mn در برابر Sr/Ca نشاندهنده یک محیط دیاژنتیک نیمه بسته تا باز با نسبت آب به سنگ بالا میباشد.