شناسایی عوامل و راهبردهای مؤثر در فرایند شکل‌گیری، آشکارسازی و اشتراک‏گذاری دانش ضمنی معلمان دوره ابتدایی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

2 دانشیار مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

3 استاد مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

4 استاد مطالعات برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان

5 استادیار مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

doi
10.22099/jcr.2021.6465
چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل و راهبردهای مؤثر در فرایند شکل­ گیری، آشکارسازی و اشتراک­ گذاری دانش ضمنی معلمان دوره ابتدایی است. برای مطالعه هدف مورد نظر، از رویکرد کیفی و روش داده بنیاد استفاده شد. مشارکت­ کنندگان این پژوهش شامل 20 معلم باتجربه دوره ابتدایی بالای 15 سال، از شهر یاسوج بودند که به شیوه  نمونه­ گیری هدفمند از نوع نظری انتخاب شدند. داده­ های پژوهش از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع ­آوری شد. روش تحلیل داده ها  بر اساس الگوی کدگذاری سه مرحله­ ای نظریه داده بنیاد انجام گرفت. به طور کلی یافته­ ها نشان داد که برای عوامل مؤثر در فرایند شکل­ گیری دانش ضمنی معلمان ابتدایی 8 مقوله؛ مطالعه و به­ روز کردن دانش و سواد رسانه­ ای، خلاقیت و انعطاف­ پذیری در تدریس، تعامل معلم با همکاران و محیط­ های گوناگون، تجربه­ های عملی و شخصی در گذشته، تجربه­ های عملی کلاس درس، بینش و شهود، چالش ­های کلاس درس، انگیزش درونی و بیرونی و برای ویژگی­ های دانش ضمنی معلمان خبره 9 مقوله، تجربیات معلمان از به­ کارگیری دانش ضمنی در کلاس 8 مقوله و برای راهبردهای آشکارسازی و اشتراک­ گذاری دانش ضمنی معلمان 14 مقوله اصلی استخراج شده است. در انتها مقوله­ های شناسایی شده در قالب مدل مفهومی ارائه شد و نتایج به ­دست آمده از اعتبارسنجی مدل بر اساس نظر متخصصان با استفاده از فن دلفی نشان می­ دهد که این الگو از اعتبار مناسبی برخوردار است.