طراحی الگوی زیباییشناسی فیزیکی در فضاهای آموزشی و تبیین مدل خلاقیت دانشآموزان مقطع ابتدایی: مطالعهای ترکیبی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد آموزش ابتدایی دانشگاه شیراز
2 دانشیار بخش مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه شیراز
3 دانشیار بخش مبانی تعلیم وتربیت دانشگاه شیراز
doi
10.22099/jcr.2021.6324چکیده
هدف پژوهش حاضر، فهم مؤلفههای فیزیکی زیباییشناسی در فضاهای آموزشی از دیدگاه دانشآموزان و تببین مدل خلاقیت دانشآموزان مقطع ابتدایی بر اساس مؤلفههای فیزیکی زیباییشناسی است. طرح پژوهش، ترکیبی اکتشافی متوالی از نوع ابزارسازی بود. روش پژوهش در بخش کیفی پدیدارشناسی توصیفی هوسرلی بود. مشارکتکنندگان این بخش15 نفر از دانشآموزان کلاس پنجم و ششم مدارس ابتدایی شهرستان شیراز بودند که با رویکرد نمونهگیری هدفمند و روش معیار و بر اساس اشباع نظری انتخاب شدند. روش گردآوری دادهها، مصاحبه نیمه ساختمند بود. بر اساس یافتههای پژوهش، ادراک فیزیکی زیباییشناسی از فضاهای آموزشی در قالب؛ 14 مضمون پایه (رنگ، نور، پنجره، پرده، شکل و اندازه کلاس، جنس دیوار و کف، چیدمان، فضای سبز، دیوارها، حیاط، بوفه، آبخوری و سرویس بهداشتی)، 4 مضمون سازمان دهنده (محرکات دیداری، فیزیک کلاس، فضای باز و تجهیزات) و یک مضمون فراگیر طراحی گردید. در ادامه، الگوی زیباییشناسی فیزیکی از فضاهای آموزشی در قالب یک ابزار برای استفاده در تحلیل بخش کمّی آماده شد. روش تحقیق بخش کمّی همبستگی بود و جهت انتخاب نمونه مطالعه در بخش کمی نیز از روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چند مرحلهای استفاده شد. شرکتکنندگان این پژوهش 191 نفر دانشآموز دختر و پسر پایه پنجم و ششم ابتدایی شهرستان شیراز بودند. برای گردآوری اطلاعات در این بخش از دو ابزار، مقیاس محقق ساخته ادراک فیزیکی زیباییشناسی از فضاهای آموزشی برگرفته از بخش کیفی پژوهش و آزمون خلاقیت تصویری تورنس فرم الف استفاده شد و پس از تأیید پایایی و روایی ابزار پژوهش، سؤالات پژوهش تحلیل گردیدند. نتایج تحلیلهای آماری حاکی از آن بود که در ابعاد محرکات دیداری و فضای باز با خلاقیت همبستگی و رابطه معناداری مشاهده گردید همچنین مقایۀ ضرایب بتا نشان داد که درمیان ابعاد محرکات دیداری، فیزیک کلاس، فضای باز و تجهیزات، تنها بعد محرکات دیداری پیشبینی کننده مثبت و معنادار خلاقیت میباشد و بقیۀ ابعاد نقش پیشبینی کننده معناداری نداشتند. .بر اساس تحقیق انجام شده توجه به ایجاد زمینه خلاقیت در دانشآموزان مقطع ابتدایی از طریق اهمیت دادن به مؤلفههای فیزیکی زیباییشناسی در فضای آموزشی حائز اهمیت است.