الگوها و منابع داخلی ریزگردهای تهران
نویسندگان
1 گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.48308/esrj.2022.101546چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی الگوهای اصلی ورود ریزگرد به تهران و تعیین منشاءهای داخلی تغذیه ریزگردهای وارد شده تهران است. دادههای مورد استفاده شامل دادههای هواشناسی بازه 97-1384، دادههای مربوط کیفیت هوای تهران در همان بازه زمانی، تصاویر مربوط به سنجنده TM لندست 5 و OLI لندست 8 طی سالهای 1985 الی 2017، دادههای سطح یک MODIS در تمامی ایام وقوع ریزگرد، نتایج آزمایش XRF مربوط به تلههای رسوبگیر نصب شده در مناطق تهران به عنوان مقصد و برداشت نمونه از مناطق مبدا بوده است. روش انجام پژوهش مدل جریانی HYSPLIT به روش پسگرد، برای ردیابی ذرات در ارتفاع 500، 1000 و 1۵۰۰ متری از سطح زمین و در حدفاصل زمانی 3 روز قبل از وقوع طوفان گرد و غباری بوده است. همچنین از تصاویر سطح اول MODIS با شاخص BTD به آشکارسازی این پدیده در تمامی روزهای وقوع ریزگرد پرداخته شده است. نمونهگیری از منطقه مقصد که شهر تهران است و مناطق مبدا در مسیر جریان ریزگردها شامل معادن شن و ماسه تهران شهریار (تراسهای آبرفتی رودخانه کرج)، تالابهای قنبر آباد و بند علیخان، پلایاهای حوض سلطان و میقان و مناطقی از دشت قزوین بوده است. یافتههای حاصله از الگوهای اصلی ورود ریزگرد به تهران، 5 الگوی اصلی را نشان داد که عمدتا از خارج از کشور و در فصول مختلف وارد ایران میشوند و هنگام عبور از برخی سطوح پست از قبیل دریاچهها و پلایاها و برخی چالههای داخلی مجددا تغذیه میشوند.