الگوها و منابع داخلی ریزگردهای تهران

نویسندگان

1 گروه جغرافیا طبیعی، ‌دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا طبیعی، ‌دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه جغرافیا طبیعی، ‌دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/esrj.2022.101546
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی الگوهای اصلی ورود ریزگرد به تهران و  تعیین منشاء­های داخلی تغذیه ریزگردهای وارد شده تهران است. داده­های مورد استفاده شامل داده­های هواشناسی بازه 97-1384، داده­های مربوط کیفیت هوای تهران در همان بازه زمانی، تصاویر مربوط به سنجنده TM لندست 5 و OLI لندست 8 طی سال­های 1985 الی 2017، داده­های سطح یک MODIS در تمامی ایام وقوع ریزگرد، نتایج آزمایش XRF مربوط به تله­های رسوبگیر نصب شده در مناطق تهران به عنوان مقصد و برداشت نمونه از مناطق مبدا بوده است. روش انجام پژوهش مدل جریانی HYSPLIT به روش پسگرد، برای ردیابی ذرات در ارتفاع 500، 1000 و 1۵۰۰ متری از سطح زمین و در حدفاصل زمانی 3 روز قبل از وقوع طوفان گرد و غباری بوده است. همچنین از تصاویر سطح اول MODIS با شاخص BTD به آشکارسازی این پدیده در تمامی روزهای وقوع ریزگرد پرداخته شده است. نمونه­گیری از منطقه مقصد که شهر تهران است و مناطق مبدا در مسیر جریان ریزگردها شامل معادن شن و ماسه تهران شهریار (تراس­های آبرفتی رودخانه کرج)، تالاب­های قنبر آباد و بند علیخان، پلایاهای حوض سلطان و میقان و مناطقی از دشت قزوین بوده است. یافته­های حاصله از الگوهای اصلی ورود ریزگرد به تهران، 5 الگوی اصلی را نشان داد که عمدتا از خارج از کشور و در فصول مختلف وارد ایران می­شوند و هنگام عبور از برخی سطوح پست از قبیل دریاچه­ها و پلایا­ها و برخی چاله­های داخلی مجددا تغذیه می­شوند.