بررسی تحلیل روشی کتاب مکتب در فرایند تکامل با تاکید بر رویکرد تحولی عقائد شیعه

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

doi
10.22034/kalam.2026.1877.1220
چکیده

یکی از پژوهشگرانی که به بررسی تاریخ اندیشۀ شـیعه پرداختـه، سیدحـسین مدرسـی طباطبایی، نویسنده مکتب در فرایند تکامل است نویسنده کتاب بر اساس محیط و فضای فکری خاص خود و تحت تأثیر مبانی و روشهای تاریخ‌نگاری مدرن شروع به بازنویسی تاریخ شیعی نموده است که در این تاریخ کمتر حضور امور قدسی و شخصیت های فرابشری دیده می‌شود؛ بدین صورت که با آوردن منابع دست چندم و انتخاب گزینشی منابع تاریخی و با حذف پیش‌انگاره‌های ثابت شده در علم کلام در بحث علم فراگیر امام، عصمت امام و حجت بودن امام بر زمین و ... و نادیده گرفتن بسیاری از منابع تاریخی مقابل، سعی در ترسیم چهره معمولی از امام نموده است؛ و به خواننده چنین القاء می‌کند که بسیاری از اعتقادات ما نسبت به صفات فرابشری امامان در طول تاریخ بر اثر عوامل مختلفی همچون در قدرت قرارگرفتن شیعه و یا نقش غلات و...شکل گرفته است. مهمترین نقد روش‌شناسی به مؤلف کتاب این است که چگونه و چرا ایشان بر اساس روش تاریخ‌نگاری مدرن گام برداشته‌اند در حالی که تاریخ‌نگاری غربی جایی برای امور قدسی و شخصیت های الهی در تاریخ باز نمی‌کند؛ لذا این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی با استقصای متن انجام شده؛ بر آن است تا با ادلّه عقلی و نقلی بیان نماید، روشی که نویسنده به آن معتقد و پایه‌های نظریه‌اش را بر‌آن بنا کرده‌؛ مخدوش بوده و اینگونه تاریخ‌نویسی فاصله و شکاف عمیقی با مبانی نظری اسلام شیعی دارد.