ویژگی‌های زمین‌شناسی، کانه‌زایی، ژئوشیمی، و میانبار ‌سیال کانسار مس باغ‌ خشک، سیرجان، جنوب‌شرق ایران

نویسندگان

1 گروه پترولوژی و زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 گروه پترولوژی و زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.48308/esrj.2022.101059
چکیده

کانسار باغ ­خشک در ٣٥ کیلومتری شمال­خاور سیرجان در کمربند مس کرمان واقع است. گدازه­ و توف‌های آندزیتی تا ‌آندزیت بازالتی ائوسن گسترده­ترین واحد­های سنگی هستند. استوک­های نیمه­عمیق گرانودیوریت و دیوریت پورفیری به سن میوسن پسین در سنگ‌های آتشفشانی نفوذ کرده‌اند. مناطق دگرسانی از داخل به خارج شامل پتاسیک، فیلیک، آرژیلیک و پروپیلیتیک است. این کانسار شامل کانی­های سولفیدی (پیریت، کالکوپیریت، بورنیت، مولیبدنیت، کالکوسیت و کوولیت)، اکسیدهای آهن (مگنتیت، اولیژیست، هماتیت و گوتیت) و مالاکیت است که بیشتر به صورت‌های دانه­پراکنده و رگه- رگچه­ای در مناطق پتاسیک و فیلیک مشاهده می‌شوند. سنگ­های آذرین منطقه از نوع سری کالک‌آلکالن هستند و در محیط کمان­های قاره‌ای نرمال تشکیل شده‌اند. مس عنصر اصلی کانسار است و با مولیبدن همبستگی مثبت دارد. میانبارهای سیال در کریستال‌های کوارتز شامل گونه‌های LV، VL و LVH است. درجه حرارت همگن‌شدن میانبارهای سیال LV، VL و LVH به‌ ترتیب از 180 تا 289، 331 تا 565 و 207 تا 276 درجه سانتی‌گراد، و شوری آنها از 35/0 تا 24/10، 88/0 تا 22/11 و 55/33 تا 66/42 درصد وزنی معادل نمک طعام تغییر می‌کند. تفسیر داده‌های میانبار سیال اغلب سرد شدن طبیعی و رقیق‌شدگی سیال در سطح را در ته‌نشست فلزات دخیل می‌داند. سامانه ماگمایی باغ خشک همانند دیگر سامانه‌های ماگمایی بارور در کمربند ارومیه- دختر، از ذوب بخشی منبع گوشته‌ای و پوسته زیرین ضخیم شده تشکیل شده، که در این میان سهم پوسته زیرین غالب بوده است. در نهایت، کانه‌زایی باغ­ خشک یک کانسار مس پورفیری است، که با ماگماهای آداکیتی و بارور میوسن پسین مرتبط است.