جایگاه تکتونوماگمایی و دما- فشارسنجی گدازههای حدواسط پالئوژن گنجین براساس کانی کلینوپیروکسن، شاهدی بر ماگماتیسم جنوب طارم (آذربایجان شرقی)
نویسندگان
1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
doi
10.48308/esrj.2022.100869چکیده
تکاپوی آتشفشانی پالئوژن در زون ماگمایی البرزغربی-آذربایجان از گسترش پراکندهای برخوردار است. در این پژوهش تراکی آندزیتهای گنجین در جنوب طارم مورد بررسی قرار گرفتهاند. پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن، آمفیبول از مهمترین کانیهای این گدازههای حدواسط با بافت هیالوپورفیریک و میکرولیتیک پورفیریک میباشند. کلینوپیروکسنهای منطقه، در مطالعات شیمی کانی، ترکیب دیوپسیدی (Wo43-51, En39-47, Fs9-11) را نشان میدهند و در گستره کلینوپیروکسنهای کلسیم، منیزیم و آهندار و آلمینودیوپسید قرار میگیرند. طیف عدد منیزیم) 67% تا 74=%(Mg# کلینوپیروکسنها، یک ماگمای والد کم سیلیس برای منشا تراکی آندزیتهای این منطقه نشان میدهد. الگوهای منطقهبندی عادی این کانیها نشان میدهد که فرایند تفریق در تکامل این سنگها عاملی مؤثر بوده است. برآوردهای زمین-دما فشارسنجی این کانیها، گستره دمایی 1200 تا 1260(±50) درجه سانتیگراد، فشار 4/5 تا 2/6 کیلوبار در ژرفای 19 تا 21 کیلومتری را در تبلور این کانی مشخص مینماید. گریزندگی بالای اکسیژن (2/5-10%) دیوپسیدها، وابستگی ماگماهای والد این سنگها را به جایگاه محیط تکتونیکی کمان پس از تصادم پیشنهاد میکند.