جایگاه تکتونوماگمایی و دما- فشارسنجی گدازه‌های حدواسط پالئوژن گنجین براساس کانی کلینوپیروکسن، شاهدی بر ماگماتیسم جنوب طارم (آذربایجان شرقی)

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

doi
10.48308/esrj.2022.100869
چکیده

تکاپوی آتشفشانی پالئوژن در زون ماگمایی البرزغربی-آذربایجان از گسترش پراکنده‌ای برخوردار است. در این پژوهش تراکی آندزیت­های گنجین در جنوب طارم مورد بررسی قرار گرفته­اند. پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن، آمفیبول از مهم‌ترین کانی‌های این گدازه‌های حدواسط با بافت هیالوپورفیریک و میکرولیتیک پورفیریک می­باشند. کلینوپیروکسن­های منطقه، در مطالعات شیمی کانی، ترکیب دیوپسیدی (Wo43-51, En39-47, Fs9-11) را نشان می‌دهند و در گستره کلینوپیروکسن­های کلسیم، منیزیم و آهن‌دار و آلمینودیوپسید قرار می‌گیرند. طیف عدد منیزیم) 67% تا 74=%(Mg# کلینوپیروکسن‌ها، یک ماگمای والد کم سیلیس برای منشا تراکی آندزیت‌های این منطقه نشان می‌دهد. الگوهای منطقه­بندی عادی این کانی‌ها نشان می‌دهد که فرایند تفریق در تکامل این سنگ‌ها عاملی مؤثر بوده است. برآوردهای زمین-دما فشارسنجی این کانی‌ها، گستره دمایی 1200 تا 1260(±50) درجه سانتی‌گراد، فشار 4/5 تا 2/6 کیلوبار در ژرفای 19 تا 21 کیلومتری را در تبلور این کانی مشخص می‌نماید. گریزندگی بالای اکسیژن (2/5-10%) دیوپسیدها، وابستگی ماگماهای والد این سنگ‌ها را به جایگاه محیط تکتونیکی کمان پس از تصادم پیشنهاد می‌کند.