بدن انسان در امثال و تعبیرات: مطالعه‌ی تطبیقی فرانسه و فارسی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان فرانسه، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد گروه زبان فرانسه، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

3 دانشیار گروه زبان فرانسه، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

doi
10.29252/LRR.14.4.2
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی امثال و تعبیرات در دو زبان فرانسه و فارسی می‏پردازد. این شاخه از زبان‌شناسی کلیدواژگانی در حوزه‏های معنایی مختلف مانند گیاهان، جانوران، بدن انسان، رنگ‏ها، اعداد، طبیعت و غیره دارد. نگارندگان مقاله برای محدود‏تر کردن موضوع، اصطلاحات مربوط به بدن انسان را انتخاب و روی پنج عضو یعنی «سر، چشم، قلب، زبان، دست» مطالعه‏ای تطبیقی انجام داده‏اند تا پاسخی مناسب برای این پرسش‏ها بیابند: اصطلاحات فرانسۀ مورد نظر در زبان فارسی معادل دارند یا خیر؟ در صورت جواب مثبت، عضو به‌کار رفته در هر دو زبان یکی است یا فرق می‏کند؟ روش پژوهش تطبیقی ـ تحلیلی با استناد به مطالعات زبان‏شناسان این حوزه است. در این راستا، علاوه‌بر بررسی اصطلاحات در این زمینه، به مواردی اشاره شده که در آن‏ها نام یک عضو بدن با عضو دیگری ترکیب و اصطلاح جدیدی را به‌وجود می‏آورد، یا با تکرار نام یک عضو اصطلاحی جدید ساخته شده و در بعضی موارد با ترکیب نام یک عضو بدن و یک صفت نوع دیگری از اصطلاح به‌وجود آمده است. همچنین نقش نمادین عضوهای به‌کار‏رفته در امثال و تعبیرات فرانسه و فارسی بسیار مشهود است. طبق نتایج پژوهش، در اغلب موارد، اصطلاحات فرانسه در زبان فارسی معادل دارند و در صورت نبود معادل، همان اصطلاحات به صورت جملات توضیحی در زبان ما رایج هستند. در معادل برخی اصطلاحات از عضو بدن به‏عنوان واژۀ کلیدی استفاده نمی‏شود و در برخی دیگر عضو به‌کار‏رفته در اصطلاح فرانسه با نام عضو دیگری در فارسی استفاده شده است.