تاثیر بازارچه‌های موقت مرزی در بهبود زیست‌پذیری سکونتگاههای مرزی با تاکید بر پیامدهای زیست محیطی(نمونه موردی: بازارچه‌های موقت مرزی استان کردستان)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

4 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48308/esrj.2021.100778
چکیده

نوشتار حاضر درصدد است اثرات زیست‌محیطی مبادلات مرزی را قبل و بعد از احداث بازارچه‌های موقت مرزی بر سکونت‌گاه‌های مرزی استان کردستان بررسی و تبیین نماید. در این راستا از هر دو روش تحقیق کمی و کیفی بهره گرفته شده است. داده‌ها به دو روش کتابخانه‌ایی و میدانی (توزیع 90 پرسشنامه) گردآوری شده‌اند. برای تجزیه و تحلیل داده‌های کمی از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌ آماری ویلکاکسون، و برای تجزیه و تحلیل داده‌های کیفی از نقطه ‌نظرات اساتید، مدیران اجرایی، دستاوردهای پژوهش و مشاهدات میدانی استفاده شده ‌است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که به دنبال احداث بازارچه‌های موقت مرزی شاخص‌هایی چون بهره‌گیری غیرمتعارف از جنگل و فراوردهای آن 100 درصد، هدررفت منابع آب در کشاورزی 91 درصد، شکار گونه‌های جانوری بومی و برداشت بی‌رویه گیاهان خوراکی محلی 91 درصد، تخلیه زباله و فضولات حیوانی بدون کنترل در محدوده روستا و خارج از آن 55 درصد، و چرای مفرط و بی‌رویه دام 3/73 درصد نسبت به دوره قبل از احداث بازارچه‌ها کاهش پیدا کرده‌اند. همچنین شاخص‌هایی چون مشارکت در اطفای حریق جنگل 73 درصد، مشارکت در سمن‌های زیست‌محیطی 100 درصد و روند تغییر کاربری اراضی کشاورزی به غیر (پیامد نامطلوب)، 72 درصد نسبت به دوره قبل از احداث بازارچه‌های موقت افزایش پیدا کرده است، اما در کاهش مصرف کود و سموم شیمیایی مورد استفاده در کشاورزی تعییر چشم‌گیری به وجود نیامده است.