فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«که» از پر‏‏‏‏‏‏‏کاربردترین تکواژها در نظام گفتاری و نوشتاری زبان فارسی است که علاوه بر کاربردهای گسترده‏ای چون ضمیر مبهم، متمم‏نما، نشانۀ تأکید و... به ‌عنوان موصول‏نما در ابتدای بندهای موصولی بدون تغییر شکل حضور یافته و نقش‏های متفاوتی را پذیرا است. هدف اصلی این جستار مطالعۀ نقش‏‏‏‏‏‏‏‏های دستوری، معنایی و کاربردشناختی تکواژ «که» در بندهای موصولی زبان فارسی است. لذا برای ارائۀ توصیفی تا حد امکان کامل از تکواژ «که» بررسی دقیق مجموعه‏ای از شواهد طبیعیِ کاربردِ این پدیده در زبان فارسی ضروری است.‏ ازاین‏رو برای کارآمدی این تحقیق، داده‏ها از جملات طبیعی گفتاری و نوشتاری گویشوران زبان فارسی جمع‏آوری شده‏اند. سپس تکواژ «که» در بند‏های موصولی بر‏اساس نقش‏های دستوری و معنایی و نیز کاربرد‏شناختی مورد بررسی قرار گرفتند. در این پژوهش که مبتنی بر تحقیق توصیفی و تحلیلی است تلاش بر این است تا در چارچوب نظریۀ رده‏شناختی با تکیه بر تعمیم‏های رده‏شناختی کمری ‏(1989) به این پرسش‏‏ها پاسخ داده شود که در بندهای موصولی زبان فارسی تکواژ «که» کدام نقش‏های دستوری، معنایی و کاربردشناختی را به عهده دارد؟ در فرض اصلی تمام نقش های دستوری یک گروه اسمی برای «که» در نظر گرفته شده‏اند. یافته‏های این پژوهش حاکی از آن است که تکواژ «که» تمام نقش‏های دستوری یک گروه اسمی مانند: فاعل، مفعول ... را دریافت می‏نماید. این تکواژ نقش‏های معنایی متنوعی را چون کنشگر، کنش‌پذیر، هدف... پذیر است. همچنین «که» به‌عنوان نشانگر تأکید پس از هر سازه‏ای که هم دارای اطلاع کهنه و هم اطلاع نو باشد قرار گرفته و آن را مورد تأکید قرار می‏دهد.