شناسایی الگوهای جوی مولد سیلاب شهری و شبیهسازی رواناب ناشی از آن در شهر میناب
نویسندگان
1 گروه آبوهواشناسی و مخاطرات محیطی، پژوهشکده انگور و کشمش، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 گروه برنامهریزی، مدیریت و آموزش محیطزیست، دانشکده محیطزیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه برنامهریزی، مدیریت و آموزش محیطزیست، دانشکده محیطزیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.48308/esrj.2021.100921چکیده
شناخت رفتار هیدرولیکی سیلابهای شهری در ارزیابی و بهسازی سیستم جمعآوری روانابها در شهر حائز اهمیت است. در این پژوهش برای دستیابی به این رهیافت مدیریتی در شهر میناب، ابتدا الگوهای جوی مولد سیلاب شناسایی شد. سپس رفتار هیدرولیکی سیلاب در مجاری زهکشی با مدل SWMM شبیهسازی شده و برای صحتسنجی مدل از سه واقعهی بارش متناظر استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد کمفشار سودانی با عبور از دریای خلیجفارس و کسب رطوبت تقویت شد و در برخورد با کوهستان شمالی جلگه میناب بر ناپایداری آن افزوده شده و در نهایت موجب وقوع بارش سنگین و سیلاب شهری در میناب شد. نتایج حاصل از واسنجی مدل با مقادیر مشاهداتی در مولفههای دبی، عمق و سرعت رواناب با معیارهای NS و RMSE بیانگر انطباق مناسب آنها و توانایی مدل در شبیهسازی رفتار هیدرولیکی سیلاب است. خروجی مدل نشان داد که در واقعه بارش 100 میلیمتری در 12 نوامبر 2015 در شهر میناب، 195 میلیون لیتر آب به راه افتاد و منهولها و مجاری زهکشی در زیرحوزههای مسکونی و پرتراکم ظرفیت کافی برای انتقال رواناب ندارند که موجب سیل گرفتگی زیرحوزههای شهری شد. از آنجاییکه شبکه زهکشی میناب ترکیبی بوده و یک خط لوله برای انتقال آبها سطحی و فاضلاب خام شهری وجود دارد، سیلاب شهری و عدم ظرفیت کافی مجاری و پرشدگی کانالها در زیرحوزههای مسکونی و پرتراکم موجب پسزدگی فاضلاب خام در نقاط مسکونی شد. بنابرین، نتایج این مدل نشان میدهد که سیستم دفع آبهای سطحی شهر میناب نیاز به بهسازی و طراحی مناسب برای انتقال رواناب ناشی از سیلاب دارد.
