ارزیابی خطر فرسایش آبی حوزه آبخیز کسیلیان با مدل ایکونا و فناوری‌های RS و GIS

نویسندگان

1 گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.48308/esrj.2021.100753
چکیده

رشد و توسعه فعالیت‌های بشری همراه با تغییر کاربری اراضی، تخریب منابع و متعاقب آن فرسایش خاک در طولانی مدت مانع توسعه پایدار محیط زیست خواهد شد. در این پژوهش با هدف بررسی خطر فرسایش و شناخت مناطق حساس به فرسایش آبی در حوزه‌ آبخیز کسیلیان، از فن‌آوری سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در چارچوب مدل ایکونا استفاده گردید. این مدل با 4 لایه شیب، زمین­شناسی، پوشش گیاهی و کاربری اراضی آغاز و با تهیه دو لایه فرسایش پذیری و حفاظت خاک، پتانسیل خطر فرسایش را مورد ارزیابی قرار داد. حوزه مورد مطالعه با وجود کلاس شیب خیلی زیاد و سازند شمشک با خاک­های حساس به هوازدگی، در کلاس فرسایش‌پذیری زیاد قرار دارد. اما وسعت بالای کلاس متوسط و خیلی زیاد حفاظت همراه با پوشش جنگل فرسایش را تعدیل کرده است. در مجموع، 26/26 درصد در کلاس متوسط خطر فرسایش، 44/25 درصد در کلاس خطر فرسایش کم، 83/18 درصد در کلاس خطر فرسایش خیلی کم، 55/18 درصد نیز در کلاس خطر فرسایش زیاد و 92/10 درصد از سطح حوزه کسیلیان نیز در کلاس خطر فرسایش خیلی زیاد قرار دارد. مرتع و قسمت­هایی از اراضی کشاورزی در رتبه اول وسعت کلاس خطر فرسایش خیلی زیاد و بخش­های جنوبی اراضی جنگلی در کلاس خطر فرسایش زیاد قرار گرفته­اند. این مدل می­تواند مناطق مستعد فرسایش را با حداقل زمان، با سرعت و دقت کافی در حوزه­های آبخیز نشان دهد و برای تصمیم­گیران و برنامه­ریزان حفاظت خاک در حوزه­های آبخیز فاقد آمار مورد استفاده قرار گیرد.