تبیین مفهوم کارآمدی فرهنگی معلمان در مواجهه با بسترهای دارای تنوع فرهنگی
نویسندگان
1 استادیار برنامه درسی، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکدهروانشناسی و علوم تربیتی
2 استادیار تکنولوژی آموزشی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی
3 دانشجوی دکترای برنامهریزی درسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس
4 استاد مطالعات برنامه درسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی
doi
10.22099/jcr.2020.5534چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین کارآمدی فرهنگی معلمان انجام شده است. برای نیل به این هدف از روش مرور نظاممند پژوهش استفاده شد. این مرور نظاممند از نوع کیفی میباشد که روشی برای یکپارچهسازی یا مقایسه کردن یافتههای پژوهش کیفی است. دانش انباشتهی ناشی از این روند به تفسیری تازه و تبیینی اثربخش از مفهوم کارآمدی فرهنگی معلمان منجر شده است. در این پژوهش 5 رویکرد بررسی شد و رویکرد منتخب باتوجه به مفهوم کارآمدی فرهنگی تشریح شد. نمونه پژوهش بیش از 40 مقاله معتبر و 6 کتاب از نویسندگان شاخص حوزه فرهنگ و تربیت بود که با استفاده از کلیدواژههای «رویکردهای فرهنگی به تربیت»، «فرهنگ و تربیت»، «صلاحیت فرهنگی»، «کارآمدی فرهنگی»، «تبحر فرهنگی»، «پداگوژی برخوردار از ربط فرهنگی»، بطور نظاممند مرور شدهاند. یافتهها نشان داد بیشترین تأکید بر اثربخشی نقش معلم در مواجهه با تنوع فرهنگی، در «پداگوژی برخوردار از ربط فرهنگی» مشاهده میشود. این پداگوژی بهطورخاص بر بازتعریف نقش معلم تأکید میکند. دو بعد دانشی و عملکردی در شکلگیری کارآمدی فرهنگی معلم نقش تعیینکنندهای ایفا میکنند. بعد دانش، شامل 1) شناخت از دانشآموزان (آگاهی از پیشینه دانشآموزان، شناخت از خواستهها و علایق برخواسته از فرهنگ آنان) و 2) دانش پداگوژیکی است. بعد عملکردی بر 1) خودتأملی 2) ساختن رابطهی معنادار با دانشآموزان و 3) پیشرفت دانشآموزان متمرکز است. مجموعهی این قابلیتها در مفهوم «کارآمدی فرهنگی» معلم قابل مفهومپردازی است که منجر به پشرفت واقعی برای دانشآموزان متنوع در سه حیطهی پیشرفت تحصیلی، شایستگی فرهنگی و آگاهی سیاسی– اجتماعی خواهد شد.