بررسی توان هیدروکربن‌زایی و ارتباط پرتو اورانیوم با محتوای کربن‌آلی در سازندگورپی، برش‌های سیاه‌کوه دهلران و کوه‌گورپی – زاگرس

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت، تهران، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.52547/esrj.12.2.190
چکیده

در این تحقیق سازندگورپی با سن کامپانین تا دانین، در برش یال‌جنوبی ‌سیاه‌کوه دهلران و یال‌‌شمالی کوه‌گورپی بررسی شده است. هدف از این پژوهش بررسی توان هیدروکربن‌زایی و میزان بلوغ حرارتی سازندگورپی براساس پارامترهای حاصل از پیرولیز راک­اول به همراه استفاده از داده‌های گامای سطحی، جهت بررسی نسبت اورانیوم به کربن‌آلی (U / TOC) می‌باشد. ضخامت سازندگورپی در برش سیاه‌کوه 122 متر و در برش کوه‌گورپی 305 متر است. براساس نتایج به دست آمده از پیرولیز راک­ اول (34 نمونه برداشت شده) از سازندگورپی، این سازند از دیدگاه توان هیدروکربن‌زایی در برش سیاه‌کوه، در محدوده ضعیف و در برش کوه‌گورپی در محدوده ضعیف تا متوسط قرار می‌گیرد. مواد آلی موجود در نمونه‌های سازندگورپی در برش سیاه‌کوه از نوع III و II/III و مواد آلی موجود در برش کوه‌گورپی غالبا از نوع II/III و III می‌باشند. مواد آلی موجود در این نمونه‌ها برجا بوده و براساس میزان بلوغ حرارتی نمونه‌های مورد مطالعه، سازند‌گورپی در برش‌های سیاه‌کوه و کوه‌گورپی بالغ و مربوط به پنجره نفت‌زایی و مرحله اصلی تولید هیدروکربن می‌باشد. همچنین بر اساس داده‌های اورانیوم برداشت شده توسط دستگاه پرتونگار گامای سطحی در مقایسه با نتایج کربن‌آلی، مشخص شد که در برش سیاه‌کوه، با افزایش اورانیوم میزان کربن‌آلی کاهش می‌یابد. این رابطه معکوس می‌تواند بر اثر ارتباط اورانیم با حضور ترکیبات فسفاتی و گاها گلوکونیت (نه حضور آن در کربن آلی) بوده باشد. در برش‌ کوه‌گورپی رابطه مستقیم بین تمرکز ماده آلی و مقدار اورانیوم مشاهده شد، فراوانی اورانیوم اغلب توسط کربن آلی کنترل شده است.