زمین شیمی، زمین دما- فشار سنجی و جایگاه تکتونیکی سنگهای بازیک شمال سرو (شمال غرب ارومیه)
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران
4 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
5 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
6 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.52547/esrj.12.1.21چکیده
بازالتهای کواترنری شمال سرو با ترکیب آلکالی بازالت تا آندزیت بازالتی به صورت گدازههای منشوری و اسکوری در شمال غرب ارومیه و در مرز زونهای سنندج - سیرجان و ارومیه - دختر رخنمون یافتهاند. کانیهای اصلی تشکیل دهنده این سنگها شامل الیوین، کلینوپیروکسن، ارتوپیروکسن و پلاژیوکلاز است. تجزیه نقطهای کانیها بیانگر ترکیب کریزولیتی در الیوین، دیوپسید تا اوژیت دیوپسیدی در کلینوپیروکسن، هیپرستن در ارتوپیروکسن و نیز لابرادوریتی در پلاژیوکلازها میباشد. براساس محاسبات و نمودارهای زمین دما-فشارسنجی، دمای تشکیل کلینوپیروکسن در سنگهای آلکالی بازالت و آندزیت بازالتی برابر با 1000 تا 1250 درجه سانتیگراد و فشار برآورد شده آنها کمتر از 5 کیلوبار است. همچنین محتوی Fe3+ وتوزیع AlVI-AlIV در کلینوپیروکسنها به ترتیب نشان از شرایط فشار بخشی نسبتاً بالای (گریزندگی) اکسیژن و مقدار آب ماگما به میزان 10% در محیط تبلور آنها دارد. نتایج حاصل از تجزیه شیمیایی سنگ کل بیانگر ماهیت آلکالن و جایگاه تکتونیکی درون صفحهای این سنگها است. به لحاظ تکتونیکی، به نظر میرسد تشکیل این سنگها با فرآیندهای پس از بسته شدن کامل اقیانوس نئوتتیس و تصادم قارهای مرتبط باشد.
