تعیین حساسیت رسوبات دریاچهای به فرسایش بادی و نقش آن در ایجاد گردوغبار (مطالعه موردی: دریاچه خشکشده پریشان، استان فارس)
نویسندگان
1 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، البرز، ایران
2 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، البرز، ایران
3 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، البرز، ایران
4 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، البرز، ایران
5 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، البرز، ایران
6 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، البرز، ایران
doi
10.52547/esrj.12.1.114چکیده
هدف از این پژوهش بررسی رسوبات دریاچه پریشان و نقش آن در وقوع پدیده گردوغبار میباشد. بدین منظور 24 نمونه خاک سطحی از بستر دریاچه و 9 نمونه خاک از اراضی کشاورزی اطراف آن جمعآوری و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی نمونهها اندازهگیری شد. دانهبندی نمونهها به روش الک خشک با 5 طبقه روزنهای، بافت خاک به روش هیدرومتری بایکاس تعیین و درصد رطوبت اشباع، درصد گچ، درصد آهک، سدیم تبادلی، کلسیم و منیزیم تبادلی، pH و EC برای هر یک از نمونههای خاک اندازهگیری شد. نتایج نشان داد بافت خاک نمونههای کشاورزی و دریاچه تقریباً مشابه بوده و در تمامی نمونهها ماسه بیشترین درصد، و بهطور میانگین 62% مواد تخریبی رسوبات دریاچه را تشکیل میدهد. درصد رطوبت اشباع در تمامی نمونهها بیشتر از 50 و قلیائیت نمونههای سطح دریاچه بیشتر از نمونههای کشاورزی است. مورفومتری نمونههای برداشتشده از سطح دریاچه و زمینهای کشاورزی با استفاده از نرمافزار G.R.Graph تعیین گردید. مقدار میانه و میانگین تقریباً مشابه هم بوده که علت آن نزدیکی به منشأ و مسافت حملونقل کمتر میباشد. ذرات دارای جور شدگی خیلی ضعیف، نامرتب و چولگی زیاد به سمت ذرات درشتدانه میباشند. عوامل مؤثر در فرسایش بادی شامل فرسایندگی باد و فرسایشپذیری خاک میباشد، بررسی نتایج آزمایشگاه خاک نشان میدهد که خاک منطقه نسبت به فرسایشپذیری در برابر باد مقاوم است. نکته مهمی که از بررسی بادهای منطقه حاصل میشود این است که سرعت بادهای غالب منطقه با بیشترین فراوانی کمتر از 5/3 متر بر ثانیه است و نقش مؤثری در جابهجایی ذرات خاک از سطح دریاچه ندارد.