تحلیل و مقایسه استراتژیهای کاربری احداث سدهای کوتاه در داخل حوضه آبریز و احداث سد بلند در انتهای حوضه آبریز با استفاده از نظریه بازیها
نویسندگان
1 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
2 گروه پژوهشی اکولوژی انسانی شهری کارگشا، تهران، ایران
3 گروه پژوهشی اکولوژی انسانی شهری کارگشا، تهران، ایران
doi
10.52547/esrj.12.1.170چکیده
بکارگیری صحیح فناوریهای پیشرفته و علوم کلاسیک همچون نظریه بازیها در قالب ارائه راهکارهای جدید در جهت بهرهبرداری بهینه منابع آب از اهمیت ویژهای برخوردار است. پیامدهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی احداث سدها از یکدیگر قابل تفکیک هستند. در پژوهش حاضر، ضمن ارائه مدل و روشی نوین در بهینهسازی مکانیابی سدها، به تبیین استراتژی تقسیم سد بلند به سدهای کوتاه در چند استراتژی جداگانه با مکانیابیهای مختلف اولیه، بر روی شبکه رودخانهها در داخل حوضه آبریز پرداخته شد. به طوریکه با محاسبه پارامترهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی برای هر استراتژی، درصدد دسترسی به استراتژی بهینه بوده است. همچنین در مدل مذکور، محیطزیست، اقتصاد و اجتماع به عنوان بازیکن در نظر گرفته شدند. در ادامه، محاسبه پیامدهای مختلف برای هریک از بازیکنهای محیطزیست (میزان مراتع و جنگلهای مستغرق در هر استراتژی)، اجتماع (تعداد روستاها و اماکن متبرکه مستغرق در مخازن سدهای هر استراتژی) و اقتصاد (میزان بتن مصرفی بدنه سدهای هر استراتژی) انجام پذیرفت. سپس، نمره پیامد هر یک از بازیکنان به صورت نمره بالا برای کمترین خسارت به هر استراتژی داده شد. در نتیجه، پیامدهای مذکور به صورت فرم ماتریسی نمایش داده شدند و در نهایت، استراتژی به عنوانS2 تعادل نش (NASH) و استراتژی بهینه-جواب مسئله (مساحت جنگلها و مراتع زیرآب رفته 133372 متر مربع، با حجم بتنریزی 330150 مترمکعب، و همچنین 3 مکان متبرکه مستغرق) مشخص گردید. برای توسعه همزمان تمامی شاخصهای محیطزیستی و اقتصادی و اجتماعی برای طراحی یک سد نباید انفرادی صورت گیرد که باید برای تمام زیرحوزه و سناریوهای جایگزین ممکن نیز مورد بررسی قرار گیرد.