فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر تعیین غلظت عناصر سنگین موجود در غبار ریزشی شهر تهران، تحلیل فضایی آن و محاسبه شاخص‌های آلودگی جهت بررسی شدت تأثیر عوامل انسان‌ساخت است. بدین‌منظور غبار ریزشی با استفاده از تله رسوب‌گیر تیله‌ای 1 MDCOدر 28 ایستگاه شهر تهران در دوره آماری (31/3/1397- 1/10/1396) جمع‌آوری شد. جهت شناسایی و تعیین غلظت عناصر سنگین (Cd,Cr,Cu,Ni,Pb) موجود در گرد‌و‌غبار ریزشی جمع‌آوری شده، از آنالیز 2XRF، تعیین پراکندگی مکانی- زمانی عناصر سنگین موجود در غبار ریزشی از روش درونیابی کریجینگ، ردیابی مسیر ورود آن به کلان شهر تهران از مدل 3 HYSPLITو تعیین سطح آلودگی آن‌ها از شاخص‌های استاندارد (EF) و (Igeo) استفاده شد. پایدار بودن هوا، وارونگی دما و استفاده بیشتر از وسایل گرمایشی در فصل زمستان باعث افزایش غلظت عناصر سنگین در زمستان نسبت به بهار شد. به دلیل الگوی غربی باد، ذرات ریز گردوغبار که حاوی فلزات سنگین است از غرب تهران به نقاط شرقی‌تر پراکنده می‌شود. بدلیل الگوی توپوگرافی تهران و کم شدن سرعت باد در شرق، غلظت این عناصر در شرق بیشتر از غرب می‌باشد. بیشترین غلظت کروم در نواحی مرکزی به سمت جنوب تهران قرار دارد. یکی از دلایل آن، معادن شن و ماسه واقع در غرب تهران است. براساس مقادیر شاخص غنی‌شدگی (EF) و شاخص زمین‌انباشت (Igeo) غلظت فلزات سنگین موجود در گرد‌و‌غبار ریزشی در زمستان 1396 و بهار 1397 به ترتیب Cd>Pb>Cu>Cr>Ni می‌باشد. سرب و کادمیوم منشأ انسانی، مس، کروم و نیکل منشأ طبیعی دارد.