ذخیره کائولن زاویه (شمالباختر چالدران، شمال باختر ایران): ملاحظاتی روی کانیشناسی و زمینشیمی سنگ کل
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.52547/esrj.11.4.163چکیده
ذخیرهی کائولن زاویه، در فاصله 20 کیلومتری شمالباختر شهرستان چالدران، استان آذربایجانغربی، شمالباختر ایران واقع میباشد. مشاهدات صحرایی و مطالعات آزمایشگاهی نشان میدهند که این ذخیره محصول دگرسانی سنگهای آذرین داسیتی پلیوسن است. کائولینیت، مونتموریلونیت، موسکویت- ایلیت، آلبیت، کوارتز، روتیل، هماتیت و گوتیت فازهای کانیایی در این ذخیره هستند. بررسی پارامترهای زمینشیمیایی نظیر مقادیر TiO2، Ba+Sr و Ce+Y+Laآشکار میکنند که تکوین و توسعه این ذخیره در ارتباط با عملکرد دو فرآیند درونزاد و برونزاد میباشد. محاسبات تغییرات جرم با فرض Ti به عنوان عنصر شاخص کمتحرک نشان میدهند که عناصری نظیر Ca،Mg ، Na،P ، Rb، Cs، Sr و Ce در طی فرآیندهای کائولینیتی شدن شسته شده و عنصر U در سیستم تثبیت شده است. این در حالی است که عناصری مانند Si، Al، Fe، K، Mn، Ba، Ta، Nb، Hf، Y، Zr، Ga، V، Co، Ni، Cu و کلیه REEs (به استثنای Ce) متحمل دو فرآیند شستشو و تثبیت گشتهاند. تلفیق نتایج به دست آمده از بررسیهای کانیشناسی و زمینشیمی تغییرات جرم حکایت از آن دارند که رفتار عناصر در طی توسعه این ذخیره توسط عواملی نظیر تغییرات در شیمی محلولهای مسئول دگرسانی (pH و Eh)، حضور در فازهای کانیایی مقاوم، تغییر در شدت دگرسانی و نسبت سیال به سنگ، و حضور کانیهای ثانویه که توانایی میزبانی عناصر در ساختارشان را دارند، کنترل شده است. ملاحظات زمینشیمیایی بیشتر آشکار میکنند که تمرکز لانتانیدها در این ذخیره توسط کانیهای رسی، هماتیت، گوتیت، روتیل و فسفاتهای ثانویه صورت گرفته است.