بررسی زمان وقوع زلزله به کمک تحلیل زمان طبیعی برای زلزله‌ی 5/5 ریشتری جمهوری آذربایجان

نویسندگان

1 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران مرکز پایش پیش نشانگرهای زمین لرزه، آزمایشگاه مرکزی دانشگاه تبریز، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.52547/esrj.11.4.197
چکیده

زلزله به عنوان یکی از بلایای طبیعی، از نظر جانی و مالی همواره خطری برای جوامع بشری محسوب می‌شود؛ به همین دلیل، تلاش برای پیش‌بینی زلزله به عنوان یکی از راه‌کارهای مقابله با زلزله همواره مورد توجه بوده است. از طرفی کشور ایران با قرارگیری در کمربند کوهزایی آلپ- هیمالیا که یکی از لرزه‌خیزترین مناطق جهان است، از نظر لرزه‌خیزی در وضعیت لرزه خیزی شدید قرار دارد. یکی از موفق‌ترین پیش‌نشانگرهای کوتاه-مدت زلزله، سیگنال‌های الکتریکی لرزه‌ای (SES) است که روش VAN نامیده شده است. در این ارتباط از اوایل سال 1393 ایستگاه‌هایی جهت ثبت و پایش سیگنال‌های الکتریکی لرزه‌ای در شمال‌غرب ایران نصب گردیده است. با دریافت و تحلیل این سیگنال‌ها، می‌توان بزرگا، رومرکز و زمان زلزله‌ی قریب‌الوقوع را تعیین کرد. این پژوهش به بررسی SES دریافت شده در تاریخ 16 مرداد 1394 و چگونگی انجام تحلیل‌های زمان طبیعی جهت پی بردن به زمان وقوع زلزله‌ی پیش رو در بازه‌ی زمانی کمتر از یک هفته می‌پردازد. نتایج تحلیل‌های زمان طبیعی نشان داد که این سامانه در تاریخ 12 شهریور 1394 به مرحله‌ی بحرانی رسیده است و متعاقباً در صبح 13 شهریور 1394 زلزله‌ی اصلی این سامانه به بزرگای 5/5 ریشتر در منطقه‌ی ائقوز جمهوری آذربایجان و در فاصله‌ی 310 کیلومتری از ایستگاه اسپیران به وقوع پیوست. نکته‌ی مهم در این رابطه این است که در فاصله‌ی زمانی 6 ماه پیش و 6 ماه پس از این زلزله، هیچ زلزله‌ی بزرگتر از 5 ریشتری در منطقه مورد مطالعه رخ نداده است؛ که خود تأییدی بر اتفاقی نبودن این پیش‌بینی است.