فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این نوشتار آن است که با تحلیل و تبیین اصل «ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود» به کارکرد این اصل در تبیین مؤلفه‌های توحید ذاتی بپردازد. «ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود» که منطبق بر وجود واجب‌تعالی است، بدین معناست که حقیقت وجود یا همان واجب‌تعالی، مقید، متحیث و مشروط به هیچ قید، حیثیت و شرطی نمی‌باشد و «مطلق علی الاطلاق» است. «عدم تناهی و اطلاق وجودی حقیقت وجود»؛ «معیت قیومیۀ حقیقت وجود با مظاهر خود»؛ «کل الکمال بودن حقیقت وجود»؛ «کل الکمال بودن مظاهر حقیقت وجود» و «تحقق وحدت اتصالی در ساحت هستی» همگی از لوازم پذیرش «ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود» می‌باشند. اصل «ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود» و لوازم آن نقش مهمی در تبیین و اثبات مؤلفه‌های توحید ذاتی از جمله مؤلفۀ «اثبات استقلال محض ذات واجب‌تعالی»؛ مؤلفۀ «اثبات عدم تناهی ذات واجب‌تعالی» مؤلفۀ «نفی استقلال وجودی از ماسوی الله» و مؤلفۀ «تبیین نحوۀ وجود کثرات در فرض نامتناهی بودن ذات واجب‌تعالی» ایفاء می‌نمایند. بر این اساس ادعا بر این است که اثبات و تبیین دقیق «توحید ذاتی» آنگونه که مدّ نظر محققین از عرفا و حکما می‌باشد، تنها با کاربست «ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود» و لوازم آن میسر و ممکن خواهد بود.