تحلیل همدیدی رخداد فرینهای بارشی زمستان (DJF) در غرب ایران
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوی، تهران، ایران
doi
10.52547/esrj.11.3.223چکیده
وقوع بارشهای روزانه فرین نقش مهمی در سامانه اقلیم و هیدرولوژی غرب ایران دارد. در زمستان با نفوذ سامانههای بارشی به غرب ایران شرایط برای رخداد بارشهای شدید فراهم میشود. در این مطالعه شدیدترین رخداد فرینهای بارشی زمستان غرب ایران در دوره آماری 1996 تا 2017 مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این پژوهش تحلیل همدیدی سامانههای عامل رخداد شدیدترین فرینهای بارشی زمستان بوده است. ابتدا با پردازشهای آماری بیشینه بارشهای روزانه مشخص شد و با تعیین آستانه بارش روزانه 41 میلیمتر، شدیدترین رخداد فرین بارشی هر ماه مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل نشان داد که در شرایط رخداد فرینها، پرفشار روی ایران تضعیف شده و سامانههای کم فشار در تراز دریا جایگزین آن شدهاند. در تراز میانی جو جریانات جنوبی و غربی در قسمت جنوب شرقی ناوه مدیترانه همگرا شده و به بخش غربی ایران نفوذ کردهاند. بیشینه محتوای رطوبتی سامانهها از طریق دریای سرخ و با کمک سامانه واچرخندی مستقرروی عربستان تأمین شده است. در ماه دسامبر عمیق شدن ناوه مدیترانهای و جذب رطوبت از دریای سرخ عامل وقوع فرین بارشی بوده است. در ماههای ژانویه و فوریه استقرارسامانه بلوکینگ کم ارتفاع بریده در تراز میانی جو شرایط مناسب برای وقوع بارش سنگین در سطح زمین را فراهم نموده است. بهرهگیری همزمان از رطوبت دریاهای سرخ و مدیترانه، موجب رخداد فرین ماه ژانویه و رخداد بارش سنگین در بیشتر ایستگاهها شده است. اما در جریان رخداد فرین ماه فوریه فقط ایستگاههای دامنه غربی به دلیل نزدیکی به مسیر رطوبت دریای سرخ شاهد بارش سنگین بودهاند.