نقش هنر در آموزش مفهومی جدید از صلح - رویکرد پدیدارشناسانه
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تاریخ و فلسفهی تعلیموتربیت، دانشگاه شیراز
2 دانشیار تاریخ و فلسفهی تعلیموتربیت، دانشگاه شیراز
3 دانشیار مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشگاه شیراز
4 استاد روانشناسی تربیتی، دانشگاه شیراز
doi
10.22099/jcr.2017.4201چکیده
تاکنون شیوههایی متفاوت برای آموزش صلح بهکار برده شدهاند، اما در این زمینه از هنر کمتر استفاده شده است. در راستای انجام این پژوهش، تعدادی اثر هنری بهدست پژوهشگر خلق شدند و در چند نمایشگاه به نمایش درآمدند. بر این اساس، در سفرِ این پژوهش از مسیر تجربهای هنری گذر کردیم تا با شناخت آن بهوسیلهی تجربههای بازدیدکنندگان نمایشگاه به نقش هنر در زمینهی آموزش صلح دست پیدا کنیم. روش پژوهش، پدیدارشناختی بود. دادههای پژوهش از راه گردآوری تجربههای 75 بازدیدکننده از مشاهدهی 82 اثر در نمایشگاه-کارگاه بهوسیلهی مصاحبهی ژرف بهدست آمدند. دادهها به روش تحلیل مضمون بررسی شدند. ابتدا از تحلیل دادهها 73 مضمون پایه استخراج شدند. این مضمونها در قالب 6 مضمون سازمانیافته (شگفتی، درک چندگانگی و چالش، پویایی، هارمونی، آفرینش و بینهایت) قرارگرفتند و در پایان، مضمون فراگیر بیکرانگی را تشکیل دادند. بر اساس این روش بازدیدکنندگان از مشاهدهی آثار برداشتهایی از قبیل حیرت و ابهام در میان تضادها و تقابلها، آفریدن، رهایی و آرامش داشتند که آنها را میتوان در درون بشر، همنوعان، درون جامعه، طبیعت و هستی برای دستیابی به هدفی والا مشاهده کرد. توصیف مشارکتکنندگان از این پدیدهی هنری، جلوهای از زندگی را مینمایاند. مسیر زندگی هم مانند رویدادهای هنری، مجموعهای از لحظههایی منحصربهفرد است، لحظههایی که گاه شامل مفهوم، حس و تجربهای متضاد با لحظهی دیگرِ همان زندگی هستند. پیآمد تحلیل این بود که هنر میتواند در یافتن مفهوم زندگی به بشر کمک کند. مشارکتکنندگان توانستند بین دنیای درون نقاش (که در تابلوها جلوهگر میدیدند) و درون خودشان، پیوندی را درک کنند و با این پیوند، مفهوم زندگی را کشف کنند. آنان به تعریفی از زندگی رسیدند که به آرامشیافتن کمک میکند. بنابراین، برای آموزش مفهوم صلح میتوان از هنر بهره برد، زیرا همانطور که هنر احساس خوشایندی از راه نمایان کردن زیباییها به انسان میدهد، برای در صلح بودن نیز انسان نیازمند هنرمندانه زندگی کردن که همان درککردن بیکرانگی ذات وجود انسان است، میباشد. بنابراین، زندگی نیز میتواند هنری باشد که تمامی مضمونهای بیان شده را برای رسیدن به صلح بیکران در خود داشته باشد. در این آموزش صلحمحور کودکان این مفهومها را تجربه و درک میکنند و به بیانی، آنها را زندگی خواهند کرد.