ارزیابی مدلهای مختلف دادهکاوی برای پیشبینی نقشه حساسیت فرسایش آبکندی در حوزه آبخیز رباط ترک استان مرکزی
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران
2 گروه برنامهریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران
4 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران
doi
10.52547/esrj.11.2.35چکیده
فرسایش آبکندی یکی از اشکال فرسایشی است که موجب هدر رفت مقدار زیادی خاک میگردد. بنابرین از این فرسایش میتوان به عنوان یکی از علل اصلی تخریب زمین و محیط زیست نام برد. این تحقیق با هدف پهنهبندی حساسیت فرسایش آبکندی با استفاده از مدلهای دادهکاوی، مدل خطی تعمیم یافته (GLM) و شبکه عصبی مصنوعی (ANN) در حوزه آبخیز رباط ترک انجام شد. مناطق دارای فرسایش آبکندی طی بازدیدهای میدانی شناسایی و تعداد 242 نقطه فرسایشی انتخاب گردید. 12 متغیر محیطی موثر در فرسایش آبکندی، نقشه رقومی ارتفاع، درجه شیب، جهت شیب، شکل شیب، شاخص همگرایی، فاصله از رودخانه، تراکم زهکشی، فاصله از جاده، سنگشناسی، کاربری اراضی، شاخص اختلاف پوشش گیاهی نرمال شده (NDVI) و نقشه هم باران به منظور مدلسازی حساسیت فرسایش آبکندی مورد استفاده قرار گرفتند. به منظور ارزیابی و اعتبارسنجی مدلهای مورد استفاده از معیارهای ROC، TSS و Kappa استفاده شد. نتایج حاصل از ارزیابی مدل نشان داد که مدل GLM با مقدار ROC، Kappa و TSS به ترتیب 89/0، 7/0 و 7/0 و مدل ANN با ROC، Kappa و TSS به ترتیب 88/0، 7/0 و 7/0 کارایی خیلی خوبی در مدلسازی مناطق حساس به فرسایش آبکندی دارند. همچنین بررسی کلی مدلهای مورد استفاده براساس شاخصهای ذکر شده نشان داد که مدل GLM دارای کارایی مناسبتری نسبت به مدل ANN در منطقه مورد مطالعه دارد. نتایج حاصل از پهنهبندی حساسیت فرسایش آبکندی در منطقه مورد مطالعه نشان داد که مناطق مرکزی حوزه دارای حساسیت خیلی زیاد و زیاد نسبت به فرسایش آبکندی میباشد.