تحلیل محتوای کتاب‌های درسی تاریخ مقطع متوسطه(رشته‌های علوم پایه) از منظر ترسیم هویّت دینی از سال 58تا 92 ه.ش.

نویسندگان

1 دانشگاه فرهنگیان

2 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی دانشگاه اصفهان، مدرس دانشگاه فرهنگیان کرمانشاه

doi
10.22099/jcr.2016.3837
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب‌های درسی تاریخ دوره متوسطه علوم پایه برای تعیین جایگاه مؤلفه‌های هویت دینی، مذهبی و انقلابی در محتوای این کتاب‌ها انجام شده است. مسأله‌ی اصلی پژوهش پاسخ به این سؤال بوده است: آیا کتاب‌های درسی تاریخ دوره متوسطه رشته‌های علوم پایه از سال 58 تا 92 ه. ش در شکل دهی هویّت دینی، مذهبی و انقلابی در دانش آموزان موفق بوده اند؟ روش پژوهش، اسنادی و مبتنی بر تحلیل محتواست. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل کلیه کتاب‌های درسی تاریخ دوره متوسطه رشته علوم پایه ازسال 1358 تا 1392.ه.ش، تألیف دفتر برنامه‌ریزی و کتب درسی وزارت آموزش و پرورش است. و از میان آن‌ها تعداد 9 عنوان کتاب درسی تاریخ که به لحاظ محتوائی تکراری نبودند، به عنوان حجم نمونه انتخاب و مورد مطالعه و تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. برای گردآوری اطلاعات از فهرست وارسی (چک لیست) سنجش مؤلفه‌های هویت دینی، مذهبی و انقلابی استفاده شده است. یافته‌های این پژوهش حاکی از این است که: کتاب‌های درسی تاریخ متوسطه بعد از انقلاب اسلامی در شکل دهی و انتقال مفاهیم هویّت دینی، مذهبی و انقلابی سهم زیادی داشته اند. و توانسته اند وی‍ژگی‌ها، بایدها و نبایدهای دینی، عقاید و هویّت اسلامی- انقلابی را در لابه‌لای مطالب خویش، به دانش‌آموزان انتقال‌ دهند و در جهت درونی ‌سازی آن‌ها مؤثر عمل کنند.