زمینشناسی، کانیشناسی و ژئوشیمی کانهزایی آتشفشانزاد غنی از آهن کبودان، شمال بردسکن، پهنه تکنار
نویسندگان
1 گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.52547/esrj.10.4.253چکیده
ناحیه کانیسازی آهن کبودان با عیار میانگین تقریباً 45 درصد وزنی، در قسمتی از مجموعه واحد آتشفشانی-رسوبی سازند تکنار واقع شده و متشکل از رسوبات دگرگون شده و سنگهای آتشفشانی و نفوذی اسیدی تا مافیک است. رخنمونهای سنگی محدوده مورد مطالعه شامل سنگهای دگرگونی سازند تکنار است که مورد نفوذ تودههای آذرین نفوذی با سن نئوپروتروزوئیک پایانی قرار گرفتهاند. سازند تکنار شامل واحدهای میکاشیستی، واحدهای آتشفشانی داسیتی-ریولیتی و مجموعهای از تودههای نفوذی گرانیت-گرانودیوریت، متادیاباز تا متاگابرو-دیوریتی است. کانیسازی هیپوژن به صورت لایهای، تودهای و استوکورک رخ داده است. توالی پاراژنزی در بخش لایهای و تودهای عبارتند از مگنتیت±هماتیت، پیریت، کالکوپیریت، اسفالریت و گالن بوده و بخش اعظم کانیسازی تودهای را مگنتیت تشکیل داده است. پیریت، کالکوپیریت و به مقدار کمتر مگنتیت مهمترین کانیهای بخش استوکورکی هستند. کانیسازی مالاکیت و اکسیدهای آهن ثانویه به همراه سروزیت به صورت پرکننده درزه و شکستگی و زونهای سوپرژن تشکیل شده است. زوج عناصر سرب-روی، آنتیموان با آرسنیک، طلا و آهن و روی-منگنز دارای بیشترین ضریب همبستگی و زوج عناصر مس- منگنز، طلا- آهن و عنصر بیسموت با آنتیموان، آهن و نقره، ضریب همبستگی پایینی دارند. آپاتیت در بخش لایهای کانسار نیز در مطالعات الکترون مایکروپروب شناسایی شد که دارای ادخالهایی از کانیهای حاوی عناصر نادر خاکی بود. براساس نتایج شیمی کانه مگنتیت، پاراژنز کانیها، دگرسانی، نوع کانیسازی، پتروگرافی و ژئوشیمی، کانیسازی در منطقه کبودان میتواند در رده کانسارهای ماسیوسولفید غنی از مگنتیت قرار گیرد.
