سنگ‌شناسی، ژئوشیمی و دما-فشارسنجی سنگ‌های آتشفشانی محدوده‌ی ابارق- حرمک، باختر پهنه لوت، ایران مرکزی

نویسندگان

1 دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.52547/esrj.10.3.45
چکیده

سنگ­های آتشفشانی ابارق- حرمک در کمربند آتشفشانی ارومیه- دختر و نوار ماگمایی دهج- ساردوئیه قرار گرفته­اند. این مجموعه به سن ائوسن شامل بازالت، تراکی­بازالت، آندزیت بازالت، آندزیت، تراکی آندزیت، ایگنمبریت، داسیت، ریولیت و سنگ‌های آذرآواری از قبیل لیتیک توف­­ و توف­های آندزیتی و داسیتی است. کانی‌های اصلی سازنده این سنگ‌ها پلاژیوکلاز، اوژیت، هورنبلند و مقدار کمی الیوین می­باشد. داده‌های ژئوشیمیایی این سنگ‌ها نشان می­دهد که آن‌ها متعلق به سری ماگمایی کالک آلکالن هستند و در عناصر خاکی سبک (LREE) غنی‌شدگی بیشتری نسبت به عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) نسبت به مرجع کندریت دارند. نسبت­های 5/34 تا 76/5 Ce/Yb=، Zr/Y بالا (4 تا 14)، غنی‌شدگی LILE و آنومالی Eu در گدازه‌های مورد مطالعه بیانگر ماگماتیسم کالک آلکالن وابسته به فرورانش است. از سوی دیگر ویژگی­های ژئوشیمیایی نظیر نسبت 5/18-78/1 La/Yb=، محتوای پایین Rb به همراه نمودارهای تمایز محیط زمین ساختی وابستگی آن‌ها را به محیط‌های فرورانش نشان می‌دهد. بررسی شیمی کانی­های کلینوپیروکسن و پلاژیوکلاز در سنگ­های بازالتی منطقه نشان می­دهد که ­ترکیب آن­ها به ترتیب اوژیت و لابرادوریت است. دمـا- فشـار سـنجی کلینوپیروکسن­ها در مرحله تبلور (مرحله اینتراتلوریک) گستره دمایی بین 950 تا 1200 درجه سانتی‌گراد و فشار 2 تا 5 کیلوبار را نشان مـی­دهـد. شـیمی کـانی کلینوپیروکسـن نشان می­دهد که سنگ­های آتشفشانی ابارق-حرمک دارای ماهیت کالک­آلکالن و در ارتباط با محیط­های کوه­زایی هستند. همچنین میزان آهن فریک آن‌ها نشـان­دهنـده فوگاسـیته بـالای اکسـیژن ماگماسـت.