سنگشناسی، ژئوشیمی و دما-فشارسنجی سنگهای آتشفشانی محدودهی ابارق- حرمک، باختر پهنه لوت، ایران مرکزی
نویسندگان
1 دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.52547/esrj.10.3.45چکیده
سنگهای آتشفشانی ابارق- حرمک در کمربند آتشفشانی ارومیه- دختر و نوار ماگمایی دهج- ساردوئیه قرار گرفتهاند. این مجموعه به سن ائوسن شامل بازالت، تراکیبازالت، آندزیت بازالت، آندزیت، تراکی آندزیت، ایگنمبریت، داسیت، ریولیت و سنگهای آذرآواری از قبیل لیتیک توف و توفهای آندزیتی و داسیتی است. کانیهای اصلی سازنده این سنگها پلاژیوکلاز، اوژیت، هورنبلند و مقدار کمی الیوین میباشد. دادههای ژئوشیمیایی این سنگها نشان میدهد که آنها متعلق به سری ماگمایی کالک آلکالن هستند و در عناصر خاکی سبک (LREE) غنیشدگی بیشتری نسبت به عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) نسبت به مرجع کندریت دارند. نسبتهای 5/34 تا 76/5 Ce/Yb=، Zr/Y بالا (4 تا 14)، غنیشدگی LILE و آنومالی Eu در گدازههای مورد مطالعه بیانگر ماگماتیسم کالک آلکالن وابسته به فرورانش است. از سوی دیگر ویژگیهای ژئوشیمیایی نظیر نسبت 5/18-78/1 La/Yb=، محتوای پایین Rb به همراه نمودارهای تمایز محیط زمین ساختی وابستگی آنها را به محیطهای فرورانش نشان میدهد. بررسی شیمی کانیهای کلینوپیروکسن و پلاژیوکلاز در سنگهای بازالتی منطقه نشان میدهد که ترکیب آنها به ترتیب اوژیت و لابرادوریت است. دمـا- فشـار سـنجی کلینوپیروکسنها در مرحله تبلور (مرحله اینتراتلوریک) گستره دمایی بین 950 تا 1200 درجه سانتیگراد و فشار 2 تا 5 کیلوبار را نشان مـیدهـد. شـیمی کـانی کلینوپیروکسـن نشان میدهد که سنگهای آتشفشانی ابارق-حرمک دارای ماهیت کالکآلکالن و در ارتباط با محیطهای کوهزایی هستند. همچنین میزان آهن فریک آنها نشـاندهنـده فوگاسـیته بـالای اکسـیژن ماگماسـت.