شیمی کانی استوک تونالیتی کمپلکس ماهیرود پهنه زمین‌درز سیستان، شرق ایران

نویسندگان

1 دانشگاه جامع علمی کاربردی، سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.52547/esrj.10.3.94
چکیده

کمپلکس ولکانو-پلوتونیک ماهیرود (چشمه استاد) که در شرق ایران قرار دارد، از لحاظ تکتونیکی بخشی از  پهنه زمین­درز سیستان محسوب می­شود. براساس مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمی، کمپلکس ماهیرود طیفی از سنگ­های آندزیت بازالت، آندزیت، دیاباز و میکروگابرو را نشان می­دهد که توسط یک استوک تونالیتی با سن کرتاسه فوقانی  قطع شده­اند. براساس تحقیقات قبلی، سنگ­های ولکانیکی کمپلکس ماهیرود از دیدگاه ژئوشیمی خصوصیات سری­های ماگمایی کالک­آلکالن و تولئیتی دارند. نمودارهای عنکبوتی به هنجار شده عناصر فرعی و REE نسبت به MORB و کندریت، الگوهایی شبیه سنگ­های متعلق به محیط­های بالای منطقه فرورانش (SSZ) و خصوصا جزایر قوسی امروزی (IAT) نشان می­دهند همان­طور که مطالعات شیمی کانی­های کلیدی موجود در این سنگ­ها خصوصیات مشابهی را دارا می­باشند. استوک تونالیتی ماهیرود دارای کانی­های اصلی پلاژیوکلاز، کوارتز و هورنبلند و بیوتیت می­باشد. براساس مطالعات شیمی کانی، پلاژیوکلازها ساخت منطقه­ای عادی دارند و از نوع بیتونیت تا آلبیت هستند و روند نرمال تفریق بلورین را نشان می­دهند. آمفیبول تونالیت­ها از نوع مگنزیو-هورنبلند کلسیک و وابسته به محیط فرورانش می­باشند. براساس مقدار آلومینیوم در آمفیبول فشار و دمای تبلور به ترتیب حدود 1 تا 2 کیلوبار و 700 تا 750 درجه­ی سانتی­گراد و مقادیر فوگاسیته اکسیژن بالا است. این یافته­ها با نتایج حاصل از مطالعات جدید تکتونوماگمایی انجام شده بر روی کمپلکس ماهیرود مطابقت دارد.