فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این جستار مفهوم‏سازی‏ها و رمزگذاری‏های زبانی حس بویایی را در دو زبان فارسی و روسی امروز از منظر زبان‌شناسی فرهنگی ـ شناختی با بهره‏گیری از چارچوب‏های شریفیان (2017) و کووچش (2018) بررسی می‏کنیم. داده‏های اصلی از وبلاگ‏ها و صفحات مجازی و به‏طور کلی از اینترنت اخذ شده است، اما برای بررسی مترادف‌های واژۀ «بو» و هم‌نشین‏های آن از فرهنگ لغت‏های این‏دو زبان هم استفاده ‏‏شده است. نتایج این تحقیق نشان می‏دهد که در دو زبان فارسی و روسی حس بویایی هم به‌عنوان حوزه مبدأ و هم مقصد نقش‏آفرینی کرده و در حس‏آمیزی از هر دو مرتبۀ بالاتر و پایین‏تر از خود به‌عنوان حوزه مبدأ استفاده ‏می‏کند. در حوزۀ مفهوم‏سازی دو کلان استعارۀ «خوب بودار است» و «بد بودار است» در هر دو زبان وجود دارد. «ظن‏بردن/ مشکوک‏بودن، فهمیدن/ پی‏بردن، برطرف‏شدن، پرکردن، نشان از چیزی داشتن، به دردسر افتادن/ خراب‏شدن اوضاع» ازجمله مفهوم‏سازی‌های مشترک این دو زبان است. درعین‏حال تفاوت‏هایی هم در این دو زبان در مفهوم‏سازی حس بویایی وجود دارد. جدا از مفهوم‏سازی‏ها، در رمزگذاری‏های زبانی هم شباهت‏ها و تفاوت‏هایی بین دو زبان مشاهده ‏می‏شود. شباهت‏ها در تأیید نظر کووچش (2010) مبنی بر نزدیک به همگانی‏بودن برخی استعاره‏های مفهومی در حوزه حس‏ها در زبان‏های مختلف است که از نظر او ناشی از تجارب مشترک انسان‏هاست و تفاوت‏ها هم منعکس‏کنندۀ نظر شریفیان (2017) است که معتقد است آبشخور مفهوم‏سازی‏ها، شناخت فرهنگی است که حتی در یک جامعۀ زبانی هم، به‌دلیل توزیع نامتقارن، ممکن است کاملاً یکسان نباشد.