مفهوم‌سازی استعاری شجاعت در متون معاصر زبان فارسی و انگلیسی

نویسندگان

1 دانشیار زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

2 استاد زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

4 دانشیار زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.52547/LRR.13.2.22
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی چگونگی مفهوم‏سازی استعاره‏های مفهومی «شجاعت» در متون معاصر زبان فارسی و انگلیسی می‏پردازد. مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که مفهوم «شجاعت» که از دیدگاه کووچش2010, P.23)) یکی از مفاهیم حوزۀ مقصد اخلاق است چگونه در ذهن فارسی‏زبانان و انگلیسی‏زبانان معاصر ساخته و پرداخته می‏شود؟ برای دست‏یابی به این هدف، نویسندگان، پیکره‏ای متشکل از چهارصد جملۀ حاوی واژۀ «شجاعت» و مترادف‏های آن و نیز چهارصد جملۀ حاوی واژۀ «bravery» و مترادف‏های آن را از دو پیکرۀ متون معاصر پایگاه داده‏های زبان فارسی (PLDB) و متون معاصر ملی بریتانیا (BNC) جمع‏آوری کردند و از طریق تحلیل شناختیِ استعاره‏هایِ مفهومیِ استخراج شده، موردبررسی قرار دادند. مطالعۀ آماری حاصل از این بررسی نشان داد که به‌طور پیش‏نمونه، فارسی‏زبانان شجاعت را «شیء» و انگلیسی‏زبانان، «دارایی» می‏پندارند. همچنین حوزه‏های مبدأ مشترک زیادی میان دو پیکره به‌چشم می‏خورد که عبارت‏اند از: «دارایی»، «شیء»، «نیروی فیزیکی»، «جهت بالا»، «کنش»، «ماده» و «رفتار انسانی». اگرچه دو زبان فارسی و انگلیسی، استعاره‏های مفهومی مشترک زیادی برای مفهوم‏سازی شجاعت دارند، اما تفاوت‏هایی هم میان آن‏ها وجود دارد ازجمله حوزه‏های مبدأ متفاوت میان دو زبان که عبارت‌اند از: حوزۀ مبدأ «مسیر» که به زبان فارسی اختصاص دارد و حوزه‏ مبدأ «نمایش» که به زبان انگلیسی اختصاص دارد. چارچوب نظری پژوهش حاضر نظریۀ استعاره‏های مفهومی مطرح شده توسط لیکاف و جانسون (1980) و کووچش (2015) است.