فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دستیابی به هر هدفی نیازمند شناخت سه چیز است: سیرکننده، مسیر و هدف. رسیدن به نقطه حقیقت هستی نیز از این قاعده مستثنی نیست و سیرکننده یا سالکِ طریق حق باید شناخت جامعی نسبت به خود داشته‌باشد. نظر به اینکه روح، حقیقت وجودی سالکِ سائر است، حرکت در مسیر بندگی بدون معرفتِ روح ممکن نیست. یکی از منابع شناخت روح، مراجعه به قرآن کریم و بررسی دلالی واژه روح در آیات است. این واژه‌ در شکل‌های مختلف «روح دمیده‌شده در عموم بشر»، «روح الایمان»، «روحی که بر انبیاء القا می‌شود» و «روح نازل شده در شب قدر» در قرآن به کار رفته‌است. از آن‌ جایی‌ که روح دمیده‌شده در عموم بشر شناخته‌شده‌تر است، مفسران در معنای انواع دیگر روح دست به تأویل زدند؛ لیکن علامه طباطبایی روح را امری واحد عینی می‌داند که در ظرفیت‌های گوناگون جلوه‌های متعدد می‌یابد. این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی ضمن بررسی معنایی روح منتسب به امر در آیات قرآن کریم وارائه دیدگاه صحیح در این باره، آثار حاصل از این انتساب را نیز توضیح می‌دهد. از جمله دستاوردهای پژوهش حاضر این است که: تأویل روح به معنای حیات‌بخشی و امثال آن صحیح نیست، بلکه روح در آیات گوناگون از وجود عینی ذومراتب برخوردار است؛ بدینصورت که روح مطلق نازل شده در شب قدر بالاترین مرتبه ارواح است و دیگر مراتب روح از آن نشأت می‌گیرند. هم‌چنین از بررسی پیوند روح با امر در آیات قرآن، ویژگی‌های تجرد، ثبات، فعلیت و بساطت برای روح قابل استنباط است.