مولفه‌های گفتگوی ادیان و پیامدهای آن از دیدگاه هانس کونگ

نویسندگان
doi
10.22034/kalam.2026.1421.1169
چکیده

هانس کونگ یکی از متفکران و الهیدانان کاتولیک است که به صلح جهان از ره‌گذر صلح ادیان اندیشیده است. از دید او صلح ملت‌ها بدون صلح ادیان آنها ممکن نیست. صلح ادیان نیز بدون گفتگو و تفاهم ممکن نیست و گفتگو نیز بدون اخلاق جهانی محقق شدنی نیست. بنابراین، صلح جهانی و بقای بشر به اخلاق جهانی گره خورده است. کونگ در جستجوی اشتراکاتی در درون ادیان است تا به تقویت ایده خود بپردازد، اگرچه به صورت مسبوط آنها را دسته‌بندی نکرده است. تمرکز ژرفکاوانه وی بر اخلاق جهانی و جایگاه آن در گفتگوی ادیان و آشتی میان دینداران و غیردینداران متمرکز شده است. در این زمینه، تنها اخلاق نیست که می‌تواند پایگاهی برای گفتگوی ادیان قرار گیرد. علاوه بر اخلاق، برخی اصول مشترک اعتقادی در خود ادیان وجود دارد که می‌تواند مبنای گفتگوی ادیان واقع شود. پرسش از مؤلفه‌های گفتگوی ادیان درواقع جستجوی برخی اصول اعتقادی در ادیان را پی می‌جوید. برخی از این اصول در دو دسته کلی‌اند، شامل اصول فکری واعتقادی مشترک و اصول عملی مشترک هستند. مهم‌ترین اصول فکری/اعتقادی مشترک در بیشتر ادیان جهان عبارتند از: اصل آغاز (خدا)، اصل انجام (معاد)، مسأله جهان (آفرینش)، مسأله پیشوایان دینی (نبوت)، فرشتگان (موجودات روحانی عالم)، و متون مقدس. اصول عملی نیز عبارتند از: یکی اینکه شرایع شامل سه بخش می‌شوند: احکام و قوانین، آیین‌ها و مناسک، و دعاها و نیایش‌ها. و دیگری اخلاق جهانی. از دید کونگ، اخلاق جهانی وسیع‌ترین بنیاد برای گفتگوی ادیان است که حتی شامل غیردینداران هم می‌شود و آنان را به مشارکت در ساختن صلح و آینده نوین فرامی‌خواند. پیامدهای حاصل از گفتگو نیز امری مهم و ارزنده است که نتایج و الزامات وسیعی را در پی خواهد داشت. پیامدهای گفتگوی ادیان این است که بشریت می‌تواند مسئولیت‌های بزرگ دینی‌اش را بهتر ادا کند و نیکوتر به سعادت اُخروی نایل آید؛