فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به درازنای تاریخ چهار رویکرد کلی‏ پیرامون گوناگونی و کثرت ادیان و مذاهب وجود داشته است: ابطال‌گرایی،[1] انحصارگرایی،[2] شمول‌گرایی[3] و کثرت‌گرایی.[4] در رویکرد به گوناگونی ادیان، ابطال‌گرایی و انحصارگرایی، باطل، ولی شمول‌گرایی در حقانیت و کثرت‌گرایی در نجات پذیرفته است؛ اگرچه چند و چون آموزه‌ها و گزاره‌های ادیان دیگر با اسلام قیاس‌کردنی نیست، ولی به هر روی جملگی دربر دارنده حقیقت است؛ حتی چنانچه دگرگونی (تحریف) ادیان پیشین را بپذیریم، باز بی‌گمان در ادیان پیشین حقیقتهایی نهفته است؛ پس شمول‌گرایی در حقانیت اندیشه استواری است. در موضوع نجات نیز اسلام نه تنها انحصارگرا نیست، بلکه پیروان ادیان دیگر را، با شرطهایی، رستگار می‌داند. کثرت‌گرایی (پلورالیسم) از موضوعهای مهم فلسفی‏ دوران معاصر است که به حوزه‌های متعددی همچون دین، سیاست، فرهنگ، جامعه‌شناسی، اخلاق و ... تسرّی‏ یافته است. در این میان کثرت‌گرایی دینی، که نخستین بار در آرای جان هیک، فیلسوف معاصر مطرح گردید، اهمیتی ویژه‌‏ دارد. اگر نیک بنگریم، می­‌بینیم که کثرت‌گرایی دینی با بیشتر مبحثهای مربوط به فلسفه دین ـ همچون هرمنوتیک، تجربه دینی‏ و تجربه عرفانی، معرفت‌شناسی دینی، زبان دین، معنا‌داری و اثبات‌پذیری‏ گزاره‌های دین، گوهر و صدف دین، شکاکیت و نسبی‌گرایی و ... ـ ارتباط دارد و این مبحثها، با یکدیگر درهم‌ تنیدگی‏ شگفت‌انگیزی‏ دارند. [1]. Rendernullism [2]. Exclusivism [3]. Inclusivism [4]. Pluralism