تحلیل همدیدی، ترمودینامیکی جابجایی مکانی جت جنب‌حاره‌ای در فعالیت کم‌فشار سودانی (مطالعه موردی ترسالی‌های استان فارس)

نویسندگان

1 دکتری آب و هواشناسی، مرکز مطالعات ناحیه­ای و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشیار دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.52547/esrj.10.2.85
چکیده

در این تحقیق از دو روش گردشی به محیطی و محیطی به گردشی استفاده ‌شده است. برای مطالعه و تحلیل جابجایی مکانی جت جنب حاره­ای داده‌های سایت http://www.esrl.noaa.gov استفاده شد. نقشه‌های جت طی دوره آماری 21 سال در ماه‌های (اکتبر تا می) در محیط نرم افزاری grads ترسیم و محور جت­ها برای هر ماه بر روی نقشه­های پایه­ای که در محیط نرم افزاری ARCGIS10.4 تهیه شده بود ترسیم شده است. سپس داده‌های ماهانه بارش 9 ایستگاه همدید استان طی سال‌های زراعی (1375 تا 1396) استخراج نمونه­های مطالعاتی انتخاب گردید. بررسی­های چشمی انجام شده بر روی محور جت­ها در ماه­های مختلف نشان داد که محور جت­ها دارای جابجایی شمال و جنوب سوی نسبتا زیاد می­باشند. از اول اکتبر به تدریج با جابجایی شرق سوی پرفشار عربستان جریان‌های جت در موقعیت مناسبی قرار گرفته و شرایط برای ایجاد ناپایداری ها فراهم می­شود. در ماه­های ژانویه و دسامبر جت در مناسب­ترین حالت خود (شرق مصر تا غرب خلیج فارس) قرارمی­گیرد. نتایج حاصل از الگوی­های همدید بارش­های شدید نشان داد که از چند روز قبل از شروع بارش­ها پشته عمیقی از روی آفریقا و مدیترانه مرکزی تا شمال عرض 60 درجه گسترش یافته و جریانات را بر روی مدیترانه شرقی کاملا نصف النهاری و باعث شکست در امواج راسبی می­گردد. شیو حرارتی شدید حاصل از آن ضمن تقویت جت جنب حاره­ای، ناوه عمیقی را بر روی مدیترانه شرقی ایجاد می­کند که با فرارفت سرد جنب قطبی بر روی سامانه سودانی و فرارفت رطوبتی مناسب از روی دریاهای گرم عرب و عمان سامانه سودانی و ناوه دریای سرخ تقویت شده و ناپایداری شدیدی را بر روی منطقه ایجاد می­کند.