شناسایی و بررسی عوامل و زمینه‌های قضایی تأثیرگذار بر افزایش جمعیت کیفری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق‌ کیفری و جرم‌شناسی، گروه جزا و جرم‌شناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران

2 استادیار، گروه جزا و جرم‌شناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران

doi
10.22034/thdad.2024.2029279.2771
چکیده

افزایش بی‌رویه تعداد زندانیان علاوه بر همه‌ی مشکلاتی - چون هزینه‌زایی سرسام‌آور برای جامعه و تحمیل آسیب‌‎های بسیار بر خود محکومان و خانواده‌های آن‌ها و نیز انتقادات علمی و حقوق بشریِ بسیاری - که بدان وارد است، از این نظر که موجب انتقال اندیشه‌های مجرمانه بیشتر در میان جمعیت زندانی شده و برای کنترل و مدیریت آن هم، برنامه‌های اصلاحی چندان فراگیری در سطح جهانی و ملی قابل ‌شناسایی نیست، نه تنها به افزایش نرخ تکرار جرم توسط افراد دارای سابقه‌ی محکومیت به زندان منجر شده، بلکه به‌طور کلی بر کارایی و قابلیت‌ نظام سیاست کیفری در جامعه نیز اثر سوء گزارده است. از این‌رو، سال‌هاست که در خصوص لزوم مهار و تعدیل آن سخن گفته شده و بسیاری از رهنمودهای بین‌المللی نیز به ضرورت حل آن اختصاص یافته‌اند. ازدیاد جمعیت کیفری بحرانی بزرگ در بسیاری از جوامع است که معلول علل و عوامل متعددی می‌باشد. در این میان عوامل قضایی و در واقع طرز عملکرد قضات و محاکم و نحوه‌ی تفسیر آن‌ها از الزامات و اختیارات قانونی در گزینش کیفر حبس، نقش برجسته‌ای در افزایش جمعیت کیفری دارد.اجمالاً یافته‌های تحقیق که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده، نشان می‌دهد که تفسیر جزمی و بدبینانه از متون قانونی، کم‌توجهی قضات به ملزومات و شیوه‌های نهادینه‌سازی اصل اختیارات قضایی و وجود تفکر حبس‌زده در جامعه و در ساختار قضایی کشور از جمله بارزترین عوامل قضایی مؤثر بر افزایش نرخ و میزانِ جمعیت کیفری در نظام حقوقی ایران می‌باشند.