بررسی ارتباط بین ویژگی‌های گوشه‌داری، بافت سطحی و وجود ریزترک در سنگدانه‌های طبیعی با مساحت، شیب و طول آبراهه اصلی در حوزه بالادست مخروط افکنه‌های واقع در شمال دشت دیره

نویسندگان

1 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی

2 دانشیار، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی

3 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی

4 دانشجوی دکتری مهندسی زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی

doi
10.29252/esrj.10.2.196
چکیده

ویژگی­های ریخت­شناسی حوزه­ها مانند مساحت، شیب و طول رودخانه اصلی می­توانند بعضی از خصوصیات سنگدانه­ها مانندگردشدگی، بافت سطحی و میزان ریزترک­ها را تحت­تاثیر قرار دهند. ابتدا از طریق تصاویر ماهواره­ای، نقشه­های زمین­شناسی و بازدید­های میدانی، 12 مخروط­افکنه انتخاب شد که دارای حوزه بالادستی مشابهی از نظر سنگ­شناسی هستند. از قسمت وسط 12 مخروط­افکنه، 150 نمونه برای سه اندازه متفاوت شن (50 نمونه برای هر اندازه) برداشت گردید و ویژگی­های فوق­الذکر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به ‌دست ‌آمده  نشان می­دهد که با کاهش شیب، افزایش مساحت و طول مسیر جریان حوزه بالادست مخروط­افکنه­ها، گرد­شدگی افزایش، بافت سطحی صاف­تر و میزان ریزترک­ها کاهش می­یابد. کمترین میزان گردشدگی در مخروط­افکنه دارای مساحت حوزه بالادستی 27 و 33 هکتار و در محدوده سنگدانه­های با اندازه ( mm5/12-16) در حالی که بیشترین میزان گردشدگی در مخروط­افکنه دارای بزرگ‌ترین مساحت حوزه بالادستی (206 و 309 هکتار) و بزرگ‌ترین سنگدانه­ها ( mm25-5/37) به‌ دست‌ آمده است. از نظر بافت سطحی نیز بیشترین زبری و کمترین زبری به ترتیب در مخروط­افکنه­ای با مساحت حوزه بالا­دستی 25 هکتار و ذرات ( mm5/12-16) و مخروط­افکنه با مساحت حوزه بالادستی 309 هکتار و سنگدانه‌های  mm37.5-25 مشاهده شده است. از نظر ریزترک نیز کمترین درصد ترک در ریزترین سنگدانه‌های برداشت شده از مخروط­افکنه با مساحت حوزه بالادستی 309 هکتار به میزان 10 درصد و بیشترین میزان ترک در درشت­ترین سنگدانه­های برداشت شده از مخروط­افکنه با مساحت حوزه بالا­دستی 29 و 33 هکتار به میزان 32 درصد، به ‌دست ‌آمده است. همچنین وضعیتی مشابه با مساحت حوزه بالادست برای طول مسیر جریان دیده شد.