بررسی صفات کیفی و روابط آنها با عملکرد در لاین های امید بخش برنج ). )Oryza sativa
doi
10.22092/aj.2015.105680چکیده
به منظور بررسی صفات کیفی 10 لاین امید بخش برنج و 4 رقم هاشمی، کادوس، بهار 1 و نعمت، آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور )رشت(، در سال 1387 به اجرا در آمد. لاین های مورد بررسی در این آزمایش، منتج از دورگ گیری واریته نعمت به عنوان والد مادری با تعدادی از والدین محلی خوش کیفیت به عنوان والد متنوع پدری تهیه شده است. صفات کیفی شامل مقدار آمیلوز، درجه حرارت ژلاتینی شدن، تعیین قوام ژل، اندازه و شکل دانه، طویل شدن دانه، عطر بعد از مرحله برداشت و تبدیل برنج، در آزمایشگاه اندازه گیری شدند. طبق نتایج حاصله در تمام صفات مورد بررسی اختلاف معنی داری بین لاین های امید بخش با ارقام شاهد وجود داشت. لاین 223 ، کیفیت بالاتری داشت زیرا دارای آمیلوز متوسط) 28 / 22 %(، دمای ژلاتینی شدن متوسط)نمره 63 / 4( و افزایش دانه خوب بوده و از نظر عطر با هیبرید بهار 1 اختلاف معنی داری نداشت. بالاترین عملکرد دانه مربوط به لاین 415 با عملکرد 6/ 74 تن در هکتار بدست آمد اما از نظر صفات کیفی نسبت به بقیه لاین هایی که عملکرد کمتری داشتند، در وضعیت پایین تری قرار گرفت. لاین های 108 و 209 از نظر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مشابه و معطر بودند. طبق مقایسات گروهی انجام شده، طویل شدن دانه در رقم محلی)طارم هاشمی( بیشتر از ارقام اصلاح شده بود. همبستگی مثبت و معنی داری نیز بین درصد آمیلوز و درجه حرارت ژلاتینی شدن با میزان عملکرد دانه وجود داشت. اما صفاتی مانند طول دانه بعد از پخت و طویل شدن دانه )ری آمدن( همبستگی منفی و معنی داری با عملکرد نشان دادند. در این تحقیق لاین هایی با خصوصیات کیفی بالاتر عملکرد پایین تری داشتند.