ابعاد یک الگوی اقتصاد اسلامی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
این مقاله، پاسخی اثباتی به سؤال درباره نیاز به یک الگوی اقتصاد اسلامی است، سپس به تشریح ابعاد آن میپردازد. ویژگی متمایزکننده چنین الگویی، برجسته کردن بُعد اخلاقی محاسبات اقتصادی است، یعنی رفتار اقتصادی فرد بدون توجه به وابستگی های اخلاقی، پیشبینینشدنی باقی میماند و نشان میدهد که رفتار عقلایی حداکثر نمایی مطلوبیت، از تجدید سازمان نظامهای اقتصادی امروزینِ کشورهای مسلمان با گرایش به اخلاقگرایی منتفع میشود. نظام اقتصاد اسلامی به شکل رسمی، به صورت یک نظام بهینه مطرح میشود. از نظر روش شناسی، این نظام اهمیت در خور توجهی هم به قضاوت های ارزشی و هم به قضاوتهای اثباتی در تعمیم بخشیدن به یک اقتصاد اسلامی آرمانی میدهد. از جنبه نظری، این نظام راهی برای تبدیل اصول اخلاقی انکار ناپذیر آن به عبارت های انکارپذیری درباره رفتار کارگزاران اقتصادی در زندگی واقعی یک جامعه مسلمانِ است. در عمل برای آنکه چنین نظامی نگاه اخلاقی مسلط اسلام را نسبت به فرآیندهای اقتصادی بنمایاند، به نیازهای کم امتیازترین انسان - ها در یک اقتصاد در حال رشد، بالاترین اولویت را میدهد، که دادن وزن بیشتر به تولید کالاهای ضروری، حداقل نمودن تولید و مصرف کالاهای لوکس اسرافگرایانه و توزیع مجدد درآمد و ثروت از ثروتمندان به فقیران را ایجاب میکند.