فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نسخۀ خطی موسوم به «اعتصام المرید فی توضیح معضلات کلام‌الله المجید» به قلم زین‌العابدین بن محمدعلی سبزواری اصفهانی در ذیقعده سال ۱۲۷۶ هجری قمری نگاشته شده است که به شرح و توضیح واژگان دشوار قرآن اختصاص دارد و تنها نسخۀ موجود از آن، در کتابخانۀ آیت‌الله گلپایگانی قم با شماره ۱۰۲-۱/ ۱۰۲ نگهداری می‌شود. زین‌العابدین سبزواری از نوادگان محقق سبزواری (۱۰۱۷-۱۰۹۰ ق) و از ادبای شیعه در سدۀ سیزدهم است که حدود دو هزار واژه از قرآن مجید را گردآوری و در این کتاب به زبان عربی شرح داده است. واژگان مورد تحقیق بر اساس نظام الفبایی و با نخستین حرف و حرکات اول کلمه (فتحه - ضمه - کسره) تنظیم و پس از مقدمه، متن نسخه به 28 باب تقسیم شده که هر باب شامل سه فصل است. این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی، باهدف معرفی نسخۀ مذکور و نگارندۀ آن، به تحلیل اجمالی محتوای کتاب می‌پردازد تا ضمن تسهیل مطالعۀ این اثر برای علاقه‌مندان و پژوهشگران حوزۀ ادبیات و علوم قرآنی، زمینه‌ساز جستارهای آینده شود. باتوجه‌به اینکه قوی‌ترین نقل‌ها در شرح واژگان قرآن مجید، بیان اهل‌بیت علیهم‌السلام است، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مؤلف با رویکرد عرفان و کلام شیعی و تکیه بر منابع معتبر و آثار روایی، تلاش کرده خلأ موجود در معاجم زمان خود را پر کند که این کار به‌نوعی بیانگر وجه تمایز و برتری این اثر نسبت به سایر تحقیقات مشابه است. همچنین؛ استناد نویسنده به مثال‌ها و شواهد قرآنی، حدیث، شعر و امثال، اثر کم‌نظیر و ارزنده‌ای را پدید آورده است.