معدن باغک (بخش مرکزی معادن سنگان): ارتباط متالوژنی کانیهای حاوی عناصر نادر خاکی با پرتوزایی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)

2 کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز

3 دکتری، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مجتمع سنگ آهن سنگان، مشهد

4 دکتری مهندسی معدن، دانشکده مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)

doi
10.52547/esrj.10.1.163
چکیده

با توجه به وجود شواهدی مبنی بر ارتباط بین عناصر نادر خاکی و خاصیت پرتوزایی در برخی از کانی‌سازی‌های ایران مرکزی، در تحقیق حاضر به کمک روش‌های پرتوسنجی و  براساس خاصیت پرتوزایی، به نمونه‌برداری از معدن باغک در معدن سنگان (شمال شرق کشور، در استان خراسان رضوی و در نزدیکی مرز افغانستان) پرداخته شد. در واقع هدف از این مطالعه، علاوه بر بررسی وجود یا عدم وجود چنین ارتباطی در یک معدن اسکارنی و ارائه یک روش اکتشافی و الگوی نمونه‌برداری بهینه، مطالعه و بررسی توزیع این عناصر در معدن باغک است. نتایج حاصله از مطالعات میکروسکوپی و بررسی‌های آماری مبنی بر وجود چنین ارتباطی به صورت خیلی واضح در معدن باغک به عنوان یک معدن اسکارنی و متفاوت با کانی‌سازی‌های ایران مرکزی می‌باشد. نتایج حاصله از الگوی هنجار شده به کندریت‌ها نیز نشان دهنده غنی‌شدگی از LREE نسبت به روند نزولی و نزدیک به مسطحی از HREE می‌باشد که دلیل آن ورود یون‌های LREE به داخل شبکه آلانیت‌هاست که توسط مطالعات SEM نیز به تایید رسیده است. تهی‌شدگی در عنصر Eu نیز در تمام نمونه‌ها مشاهده می‌شود. در الگوی هنجار شده نسبت به گوشته اولیه در مورد برخی از عناصر فرعی و نادر خاکی نیز غنی‌شدگی از LREE (Ce، La، Pr و Nd)، LILE (Cs، Ba، Rb و K) و عناصر پرتوزا (U و Th) نسبت به تهی‌شدگی HFSE (Y، Zr، Ta، Nb و Ti) و HREE (Yb و Lu) مشاهده می‌گردد که اشاره به تشکیل ماگما در زون فرورانش دارد.