فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله، کوشش می‌شود تا از رهگذر شیوه‌ توصیفی-تحلیلی، موازین حاکم بر عملیات‌های سایبری در جریان اشغال نظامی از نظرگاه دستورالعمل یادشده ارزیابی گردد. بر پایه دستورالعمل تالین 2، عملیات‌های سایبری به‌تنهایی نمی‌توانند برای سلطه بر سرزمین که جهت شکل‌گیری وضعیت اشغال ضروری است، کفایت کنند. با وجود این، می-توان آن‌ها را برای کمک به سلطه لازم جهت ایجاد وضعیت اشغال به‌کار گرفت. به علاوه، می‌توان آن‌ها را برای ایجاد اختلال یا از کار انداختن سامانه‌های رایانه‌ای به‌کار رفته به‌دست قدرت اشغال‌گر به‌منظور حفظ سلطه بر سرزمین اشغال استفاده کرد. پیرو دستورالعمل، اشخاص تحت حمایت در سرزمین اشغالی باید مورد احترام قرار گیرند و در برابر آثار زیان‌بار عملیات‌های سایبری تحت حمایت واقع شوند. افزون بر این، قدرت اشغالگر باید، ضمن رعایت قوانینِ جاری در کشور و از جمله قوانین قابل اِعمال بر فعالیت‌های سایبری، کلیه اقداماتی که در توان دارد را برای اعاده یا تضمینِ نظم و امنیت عمومی اتخاذ نماید. علاوه بر این، قدرت اشغالگر می‌تواند اقدامات ضروری را برای تضمین امنیت عمومی خود و از جمله یکپارچگی و پایایی سامانه‌های سایبری خویش، اتخاذ کند. و در نهایت، به میزانی که حقوق اشغال اجازه ضبط یا مصادره اموال را بدهد، تحت کنترل در آوردن زیرساخت‌ها یا سامانه‌های سایبری به‌نحوی مشابه مجاز است. به نظر می‌رسد همان قواعدِ سنتیِ حاکم بر حقوق اشغال نظامی مندرج در مقررات لاهه 1907 و نیز کنوانسیون چهارم ژنو، در زمان انجام عملیات‌های سایبری و بر فعالیت‌ها و اموال سایبری مُجری است. دستورالعمل، به‌رغم نقش انکارناپذیری که در تلاش برای روشن‌سازیِ حقوق بین‌الملل حاکم بر عملیات‌های سایبری دارد، با چالش-ها و کاستی‌هایی مانند سرشت غیرالزام‌آور، عدم گنجاندنِ همه قواعد اشغال نظامی و عدم توجه کافی به بایسته‌های فضای سایبر روبه‌روست. انتظار می‌رود در دستورالعمل تالین 3 که قرار است در سال 2026 منتشر گردد، دست‌کم بعضی از این موارد مطمح‌نظر قرار گیرد.