«عدالت عامه صحابه» در بوته نقد منطقی
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه الزهراء(س) تهران ـ ایران
2 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه الزهراء(س) تهران ـ ایران
3 کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه الزهراء (س)تهران-ایران
doi
10.22034/kalam.2025.1146.1136چکیده
چکیدهاعتقاد به عدالت عامه صحابه پیامبراکرم(ص) وجه غالب عقیده اهلسنت است. در منابع اهلسنت برای اثبات عدالت عامه از دلیل اجماع و دلایل نقلی استفاده شده است. پژوهش حاضر با بهرهگیری از علم منطق و صناعت مغالطه، به ارزیابی گزاره «همه صحابه عادل هستند» و ادله اثبات آن پرداخته است. در بررسیهای انجام شده، چند مغالطه از جمله: پیروی کورکورانه از مرجع، تعمیمشتابزده، مغالطه بار ارزشی کلمات، مغالطه کنه و وجه و... قابل دستیابی بوده است. برای مثال، اهلسنت نظریه عدالت عامه را با تکیه بر رای اجماع که به عنوان مرجع معتمد نیز هست، پذیرفتهاند؛ و این در حالی است که پژوهش حاضر، «دلیل اجماع» را دربردارنده مغالطه «پیروی کورکورانه از مرجع» دانسته است. این بدان معناست که تاثیر و نفوذ «مرجع» باعث شده تا مستندات تاریخی ـ اجتماعی بیاهمیت انگاشته شود و عدالت عامه صحابه تایید شود. در نهایت با برخی ادله اثباتی، همچنین رد و ابطال گزاره «همه صحابه عادل هستند»، عدالت عامه ضعیف و بیاعتبار تلقی شده است.