شواهد کانی‌سازی مس نوع مانتو در منطقه آسمانو (شمال‌شرق شاهرود)، بر اساس ویژگی‌های کانی‌شناسی، دگرسانی و میانبارهای سیال

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود

2 استادیار دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود

3 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران

doi
10.29252/esrj.9.4.67
چکیده

محدوده معدنی آسمانو در 85 کیلومتری شمال­شرق شهرستان شاهرود واقع شده و از نظر زمین­شناسی در زون سبزوار و ناحیه معدنی ترود- عباس­آباد قرار می­گیرد. سنگ­های میزبان کانی­سازی شامل پیروکسن آندزیت، بازالت، تراکی­آندزیت بازالت و تراکی­بازالت ائوسن هستند که ماهیت آلکالن داشته و از دیدگاه زمین­ساختی در موقعیت کمان حاشیه فعال قاره­ای قرار می­گیرند. واحدهای آتشفشانی موجود در منطقه، سه نوع دگرسانی در مقیاس ناحیه­ای و محلی را متحمل شده­اند. دگرسانی زئولیتی- کربناتی، به­صورت ناحیه­ای بخش وسیعی از سنگ­های منطقه را تحت­تاثیر قرار داده ­است و دگرسانی­های کلریتی و هماتیتی محلی بوده و با مناطق کانه­زایی مرتبط می­باشند. کانه­زایی به­صورت رگه­ای و چینه­کران تشکیل شده و دارای بافت پراکنده، داربستی، رگه - رگچه­ای و پرکننده فضای خالی است. کالکوسیت کانی اصلی مس می­باشد؛ که با مقادیری مگنتیت، بورنیت، هماتیت، کالکوپیریت و پیریت و کانی­های ثانویه مانند مالاکیت، کوولیت، کوپریت، گوتیت و دیژنیت همراه می­باشند. زئولیت، کلسیت، کوارتز و کلریت کانی­های غیرفلزی هستند. مطالعات میانبارهای سیال بر روی کانی­های کلسیت و کوارتز مربوط به مرحله اصلی کانی­سازی، دمای همگن­شدگی را برای کلسیت 79 تا 350 و  برای کوارتز 160 تا 250 درجه ­سانتیگراد نشان می­دهد. دامنه تغییرات شوری برای کانی کلسیت 3/2 تا 22 و برای کوارتز 1/6 تا 3/11 درصد وزنی نمک طعام می­باشد. نتایح حاصل از مطالعات میانبارهای سیال نشان می­دهد، فرایند جوشش و اختلاط دو عامل مهم در تشکیل کانه­زایی می­باشند. مطالعات ژئوفیزیک با استفاده از دو متد مقاومت ویژه (Rs) و پلاریزاسیون القایی (IP) مقادیر بالایی از (IP-Rs) را در عمق 5  تا 40 متری نشان داده­ است. با توجه به ویژگی­های زمین­شناسی، کانی­شناسی، بافت و ساخت کانسنگ و داده­های حاصل از میانبارهای سیال، کانی­سازی آسمانو قابل مقایسه با ذخایر مس نوع مانتو می­باشد.