شواهد کانیسازی مس نوع مانتو در منطقه آسمانو (شمالشرق شاهرود)، بر اساس ویژگیهای کانیشناسی، دگرسانی و میانبارهای سیال
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود
2 استادیار دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود
3 دانشجوی دکتری، گروه زمینشناسی، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران
doi
10.29252/esrj.9.4.67چکیده
محدوده معدنی آسمانو در 85 کیلومتری شمالشرق شهرستان شاهرود واقع شده و از نظر زمینشناسی در زون سبزوار و ناحیه معدنی ترود- عباسآباد قرار میگیرد. سنگهای میزبان کانیسازی شامل پیروکسن آندزیت، بازالت، تراکیآندزیت بازالت و تراکیبازالت ائوسن هستند که ماهیت آلکالن داشته و از دیدگاه زمینساختی در موقعیت کمان حاشیه فعال قارهای قرار میگیرند. واحدهای آتشفشانی موجود در منطقه، سه نوع دگرسانی در مقیاس ناحیهای و محلی را متحمل شدهاند. دگرسانی زئولیتی- کربناتی، بهصورت ناحیهای بخش وسیعی از سنگهای منطقه را تحتتاثیر قرار داده است و دگرسانیهای کلریتی و هماتیتی محلی بوده و با مناطق کانهزایی مرتبط میباشند. کانهزایی بهصورت رگهای و چینهکران تشکیل شده و دارای بافت پراکنده، داربستی، رگه - رگچهای و پرکننده فضای خالی است. کالکوسیت کانی اصلی مس میباشد؛ که با مقادیری مگنتیت، بورنیت، هماتیت، کالکوپیریت و پیریت و کانیهای ثانویه مانند مالاکیت، کوولیت، کوپریت، گوتیت و دیژنیت همراه میباشند. زئولیت، کلسیت، کوارتز و کلریت کانیهای غیرفلزی هستند. مطالعات میانبارهای سیال بر روی کانیهای کلسیت و کوارتز مربوط به مرحله اصلی کانیسازی، دمای همگنشدگی را برای کلسیت 79 تا 350 و برای کوارتز 160 تا 250 درجه سانتیگراد نشان میدهد. دامنه تغییرات شوری برای کانی کلسیت 3/2 تا 22 و برای کوارتز 1/6 تا 3/11 درصد وزنی نمک طعام میباشد. نتایح حاصل از مطالعات میانبارهای سیال نشان میدهد، فرایند جوشش و اختلاط دو عامل مهم در تشکیل کانهزایی میباشند. مطالعات ژئوفیزیک با استفاده از دو متد مقاومت ویژه (Rs) و پلاریزاسیون القایی (IP) مقادیر بالایی از (IP-Rs) را در عمق 5 تا 40 متری نشان داده است. با توجه به ویژگیهای زمینشناسی، کانیشناسی، بافت و ساخت کانسنگ و دادههای حاصل از میانبارهای سیال، کانیسازی آسمانو قابل مقایسه با ذخایر مس نوع مانتو میباشد.