ارزیابی تاثیرات ویژگی‌های ژئومورفولوژیک و زمین‌شناسی بر چگونگی تغذیه آبخوان‌های آبرفتی (مطالعه‌ای موردی: آبخوان آبرفتی گیلانغرب)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، واحد کرمانشاه

2 استادیار ژئومورفولوژی گروه جغرافیا، دانشگاه شیراز

doi
10.29252/esrj.9.4.167
چکیده

شکل­گیری و به دنبال آن تغذیه آبخوان­های آبرفتی وابسته به شرایط زمین­شناسی، ژئومورفولوژیکی، اقلیمی و پوشش زمین است. این نوع آبخوان­ها نقش بسیار مهمی در تامین آب مورد نیاز جوامع بشری در مناطق خشک و نیمه خشک کشور داشته و عمدتا به علت برداشت بیش از حد نیازمند تدوین و اجرای برنامه­های مدیریتی هستند. آبخوان آبرفتی گیلانغرب امروزه به دلیل برداشت بی­رویه، رخداد خشکسالی­های دو دهه­ای اخیر و محدودیت طبیعی در تغذیه به خصوص در نواحی کوهستانی شمال آن از حالت تعادل خارج شده است. در حال حاضر با توجه به ادامه­ای شرایط ذکر شده، آبخوان گیلانغرب کماکان در معرض پیامدهای زیانبار این عوامل بوده و نیازمند تدوین و اجرای برنامه­های مدیریتی است. هدف این پژوهش مدل­سازی حوضه­ای تغذیه­ای آبخوان، به منظور ارائه راهکاری­های مدیریتی برای آبخوان گیلانغرب است. در این پژوهش مدل­سازی مناطق مستعد تغذیه آبخوان آبرفتی بر اساس شش پارامتر لیتولوژی، تراکم خطواره، تراکم زهکشی، ژئومورفولوژی، کاربری اراضی و شیب توپوگرافی انجام گرفت. حدود 88/23 % مساحت منطقه دارای پتانسیل زیاد تغذیه آب زیرزمینی است و 44% مساحت منطقه دارای پتانسیل کم برای تغذیه آب زیرزمینی بوده و این مناطق مستعد ایجاد رواناب هستند. بنابراین شرایط خاص ژئومورفولوژیکی و لیتولوژیکی منطقه سبب شده که تغذیه طبیعی آبخوان دارای محدودیت بوده و نیازمند اجرای طرح­های تغذیه مصنوعی می­باشد.