واکاوی الگوی پیشرفت حاکم بر جهاد سازندگی: با تأکید بر چارچوب تحلیل نهادی استروم
نویسندگان
1 مدیر گروه فقر و نابرابری موسسه مطالعات و تحقیقات دانشگاه تهران
2 مدیرگروه جامعه و پیشرفت پژوهشکده مطالعات فناوری
3 عضو هیات علمی ، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
چکیده
این پژوهش باهدف واکاوی شاخصههایی غیر ایستا، بومی و مبتنی بر چگونگی در تجربهی موفق نهاد جهاد سازندگی صورت گرفته است. روش پژوهش کیفی است. برای جمعآوری دادههای لازم از روش مطالعات اسنادی و کتابخانهای استفاده شد. برای تحلیل یافتهها از مدل تحلیل نهادی استروم استفاده شد که بر مبنای چهار ویژگی بازیگران، نهاد، جامعه و خدمات به تحلیل یافتهها پرداخته شد. یافتههای پژوهش شامل مجموعهای از مؤلفههای مربوط به سازمان جهاد سازندگی است که درزمینه توسعه و پیشرفت آن قابلاستفاده است و شامل: شاخصههای تغییر عقلانیت اجتماعی مشترک ایرانی-اسلامی، توانمندی نخبگان قدرت و همسوئی نهادهای رسمی و غیررسمی ایرانی-اسلامی است. شاخص اول مربوط به تغییر عقلانیت اجتماعی از فایدهگرایی به جهتگیری ارزشی انتقادی بر عقلانیت اجتماعی بهجای عقلانیت صوری و ابزاری تأکید دارد و دارای کششهای هنجاری، سیاسی و اخلاقی است. شاخص دوم تغییر در توانایی نخبگان قدرت است. آگاهی و دانش نخبگان سیاسی در انتخاب الگوی مناسب پیشرفت در فرصتی برای تغییر، همراه با توانایی اجماع، مؤلفهها و عناصر این شاخص را تشکیل میدهد. سومین شاخص همسویی نهادهای رسمی و غیررسمی است. نهادهای اجتماعی رسمی برای تحقق، نیازمند همسویی با نهادهای غیررسمی در باور نخبگان سیاسی و مردم و میراث فرهنگی آن جامعه هستند.
