بررسی رابطۀ قدرت اجارۀ مسکن و افزایش حاشیه‌نشینی در اطراف تهران ( با رویکرد درآمدهای نفتی و فرضیۀ بیماری هلندی)

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای جامعه شناسی اقتصاد و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

doi
10.22108/ue.2025.143839.1307
چکیده

در طی سالیان گذشته با رشد شهرنشینی تعدادی زیاد از خانوارها به علت نارسایی و افزایش قیمت مسکن در شهرهای بزرگ و عدم انطباق قیمت مسکن با درآمد آنها به مناطق حاشیه‌ای روی آورده‌اند که گزینه‌های بهتر اقتصادی در تأمین مسکن ارزان هستند. از طرفی، بخش مسکن به‌ عنوان یک متغیر کلان اقتصادی تحت تأثیر درآمدهای نفتی است. پژوهش حاضر رابطۀ درآمدهای نفتی و قیمت مسکن و تأثیر آنها در دو منطقۀ حاشیه‌ای اطراف شهر تهران در بازۀ سال‌های 1380 تا 1400 را بررسی کرده است. در مرحلۀ اول پژوهش، تأثیر درآمدهای نفتی بر قیمت مسکن از طریق آزمون همبستگی محاسبه شده است. در مرحلۀ دوم، تأثیر قیمت مسکن و اجارۀ آن بر میزان افزایش جمعیت در مناطق حاشیه‌ای از طریق آزمون همبستگی محاسبه شده است. پژوهش حاضر از نوع کمّی و آماری و اسنادی و بر پایۀ فرضیۀ بیماری هلندی در کشورهای دارای منابع طبیعی است. یافته‌ها نشان می‌دهد تأثیر درآمدهای نفتی بر قیمت مسکن مثبت و ضریب تأثیر آن 332/0 است و تأثیر قیمت مسکن بر میزان افزایش جمعیت در منطقۀ مرتضی‌گرد و قیام‌دشت نیز مثبت و ضریب تأثیر آن بر دو منطقه به‌ترتیب 822/0 و 552/0 است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده در سال‌های یادشده، با افزایش درآمدهای نفتی، قیمت مسکن نیز افزایش یافته و در نتیجه، میزان حاشیه‌نشینی افراد در مناطق حاشیه‌ای بیشتر شده است.